OV Trein01 station Foto Adri van Esch lores

In een debat over het openbaar vervoer in Nederland heeft 50PLUS zich uitgesproken tegen marktwerking en vóór betaalbaarheid van het OV. Kamerlid Corrie van Brenk vroeg tevens speciale aandacht voor de positie van oudere en mindervalide reizigers.

Openbaar vervoer hoort betaalbaar te zijn. Alleen dan is het een goed alternatief waar mensen ook daadwerkelijk gebruik van willen maken, zei Corrie van Brenk in een debat met staatssecretaris Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur & Waterstaat. “50PLUS wil dat het kabinet prioriteit geeft aan de betaalbaarheid van het openbaar vervoer”, zei het Kamerlid van 50PLUS en zij vroeg zich af waarom de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie kiest voor méér in plaats van minder marktwerking. “Want hoe past marktwerking bij een openbaar vervoersysteem dat van vitaal belang is voor de samenleving?”

Goedkoper vervoer

Heel veel mensen is het een doorn in het oog dat de OV-chipkaart zo duur is in Nederland. “De verplichte aanvraag- en vervangingskosten zijn enorm hoog”, constateert Corrie van Brenk. Ze vroeg aan staatssecretaris Van Nieuwenhuizen hoe het staat met het delen van
‘best practices’ tussen gemeenten over het aanbieden van goedkoper openbaar vervoer voor ouderen en mensen met een beperking die een laag inkomen hebben. “In sommige gemeenten gebeurt dit al. Het is heel belangrijk om een sociaal isolement bij deze groep te helpen voorkomen.”

Normaal gedrag in het OV

50PLUS wil van de bewindsvrouw horen wat er gebeurt om ook de sociale veiligheid in het OV te bevorderen. “Het terugdringen van het aantal incidenten zegt niet alles”, zei Kamerlid Van Brenk. “Ook het bevorderen van ‘normaal gedrag’ in het OV is belangrijk. Opstaan voor ouderen en mindervaliden bijvoorbeeld, stil zijn in de stiltecoupé en de benen van de bank, eerst uitstappen en dan pas instappen...” Corrie vroeg of de staatssecretaris bereid is een campagne te starten om normaal gedrag in het openbaar vervoer te bevorderen.

► De volledige inbreng van Corrie van Brenk bij het algemeen overleg OV, OV-chip en taxi met staatssecretaris Van Nieuwenhuizen, Infrastructuur & Waterstaat:

“In het Toekomstbeeld OV, uit december 2016, staat een haast utopisch beeld beschreven van het openbaar vervoer in de toekomst. Er wordt gewag gemaakt van een perfect geoliede eenheid van diverse vervoerssystemen, alles sluit op elkaar aan en werkt goed.

De praktijk is op dit moment anders. Het spoorwegnet is nu al overvol en kwetsbaar. Ook voor weersomstandigheden. In het openbaar vervoer, we zeiden het al, is nu al personeelstekort en zelfs fietspaden lijden onder filevorming. De uitdaging is dus fors.

Is de staatssecretaris al gestart met uitwerking van de ontwikkelagenda? Schat zij in dat het budget toereikend is? Op welke wijze wordt hierin geborgd dat mindervaliden en ouderen op gelijkwaardige en efficiënte wijze van het OV gebruik kunnen maken?

50PLUS wil dat de staatssecretaris prioriteit geeft aan de betaalbaarheid van het openbaar vervoer. Alleen dan is hoogwaardig openbaar vervoer een goed alternatief waar mensen ook daadwerkelijk gebruik van willen maken. Een probaat middel tegen filedruk en, belangrijker, een belangrijke bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelen. En wil de staatssecretaris beschrijven hoe marktwerking past bij een openbaar vervoersysteem dat van vitaal belang is voor de samenleving? Waarom kiest de coalitie voor meer i.p.v. minder marktwerking?

Sociale veiligheid
De gerichte aanpak sociale veiligheid in het openbaar vervoer dat de afgelopen jaren is uitgevoerd gaat nu op in het integrale actieprogramma Sociale Veiligheid. Het is mooi dat de aanpak vruchten afwerpt. 50PLUS vindt dat sociale veiligheid verder gaat dan het voorkomen van incidenten, en daarom is het ook goed dat nu ook de subjectieve veiligheid wordt bijgehouden. Maar wat gebeurt er nu precies om de subjectieve veiligheid te bevorderen? Daaronder valt bijvoorbeeld ook normaal gedrag in het OV. Opstaan voor ouderen en mindervaliden bijvoorbeeld, stil zijn in de stiltecoupé en de benen van de bank, eerst uitstappen en dan pas instappen... Is de staatssecretaris bereid een campagne te initiëren om normaal gedrag in het OV te bevorderen?

Staking buschauffeurs streekvervoer
De staatssecretaris gaat natuurlijk niet over de cao-onderhandelingen. Maar de signalen van de chauffeurs zijn niet mis te verstaan. De werkdruk is hoog. Men heeft te weinig collega’s, erg weinig tijd om de routes te rijden. Zelfs pauzes om te eten of een sanitaire stop te maken bij het keerpunt schiet er nogal eens bij in. Een directeur van een busbedrijf schijnt zelfs gezegd te hebben dat chauffeurs dan maar minder moeten drinken. Dat kan natuurlijk echt niet. Wat vindt de staatssecretaris hiervan? Is zij het eens met 50PLUS dat dit een ongewenst uitvloeisel is van marktwerking in het openbaar vervoer?
Zijn of worden de aanbestedingen in het openbaar vervoer (onafhankelijk) geëvalueerd? Wat vindt de staatssecretaris hiervan?

Enkele vragen:
• Per 1-1-2018 zou gerealiseerd zijn dat binnen het OV alles met chip betaald kan worden, dus dat er geen cash geld meer nodig is. Is dat gelukt?

• Nog steeds is het velen een doorn in het oog dat de OV-chipkaart zo duur is in Nederland. De verplichte aanvraag- en vervangingskosten zijn enorm hoog, bleek uit een rapport van ROVER en de Consumentenbond (uit 2015).
 
• Tijdens de begrotingsbehandeling I&M heeft de staatssecretaris toegezegd in gesprek te gaan met gemeenten om te stimuleren dat deze best practices met elkaar delen wat betreft het aanbieden van goedkoper openbaar vervoer voor ouderen en mensen met een beperking die een laag inkomen hebben. In sommige gemeenten gebeurt dit al. Dat is heel belangrijk om een sociaal isolement bij deze groep te helpen voorkomen. Heeft de staatssecretaris hier al een start mee gemaakt?”

© 17 januari 2018