MvR Pensioengat

Uittreding van landen uit de Eurozone moet ingebed worden in de structuren van de Europese Unie. “De Brexit leert ons hoe belangrijk het is voor- en nadelen van uittreden uitgewerkt te hebben in scenario’s. Zelfvertrouwen is een veel beter uitgangspunt dan angst”, aldus Kamerlid Martin van Rooijen.

50PLUS is tegen verdere stappen van de Europese Monetaire Unie naar een transferunie, en nog meer tegen risicodeling. “Willen we gezamenlijk schulden uitgeven? Gaan schuldeisers bijdragen als eurozone-lidstaten in de problemen komen? In dat opzicht gaan wij er vanuit dat de minister niet bang is om zo nodig het woord ‘veto’ in de mond te nemen”, zei Martin van Rooijen in een debat over de verdieping van de EMU.  

Exit-scenario’s

De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) heeft geadviseerd om exit-scenario’s uit te werken om zo helder te krijgen wat de voor- en nadelen zijn van uittreden uit de Eurozone. Het kabinet ziet daar niets in onder het motto: ‘vertrek van lidstaten uit de eurozone is niet aan de orde’.  50PLUS vindt dat wel erg makkelijk geredeneerd. “In een goed huwelijk praat je niet dagelijks over scheiden, maar als het onverhoopt zover komt, weet je dat het juridisch en institutioneel goed geregeld is”, zei Martin van Rooijen.

Uittreding inbedden

“Het kan niet zo zijn dat bij een eventuele scheiding de advocaten nog moeten studeren op een juridische legitimatie van de scheiding. Toch is dat zo ongeveer wat we doen in de Eurozone. De Brexit laat zien wat voor een chaos dat oplevert. Bang als we zijn voor de wispelturigheid van lidstaten of het electoraat nemen we niet de moeite om uittreding in te bedden in de structuren. Wij denken dat dit een vergissing is. Zelfvertrouwen is een veel beter uitgangspunt dan angst”, aldus Martin van Rooijen.

Het nakijken

Het Kamerlid van 50PLUS vroeg zich hardop af wat we nog in te brengen hebben als Frankrijk eerst een akkoord met Duitsland sluit, dan de details aftikt met Spanje en Italië en dat vervolgens de andere EU-landen – waaronder Nederland – volledig het nakijken hebben. "In het Duitse regeerakkoord wordt nota bene gesproken over een nieuw 'Élysée-Vertrag' om de samenwerking tussen Frankrijk en Duitsland verder te versterken en te vernieuwen..." 

De volledige inbreng van Martin van Rooijen bij het debat over de verdieping van de Europese Monetaire Unie met de ministers Hoekstra (Financiën) en Zijlstra (Buitenlandse Zaken):

“De institutionele inrichting van Europa is volop in beweging en er staat heel veel op het spel. Grootse vragen passeren de revue. Wordt het ESM een EMF? Willen we een nieuwe publieke achter-vang voor de bankensector? Willen we EU-uitgaven gebruiken om beleid in lidstaten af te dwingen? Komt er een Europese minister van Financiën? Willen we gezamenlijk schulden uitgeven? Gaan schuldeisers bijdragen als eurozone-lidstaten in de problemen komen? Komt er een stabiliserende begrotingscapaciteit voor de eurozone? En als we al een antwoord hebben, dan zijn er nog 26 andere regeringen en parlementen die ook iets vinden.

Daarbij komt dat ontwikkelingen in Duitsland en Frankrijk helaas bepalender zijn voor de uitkomst van het Europese debat dan onze inzet hier. En als het in onze ogen de verkeerde kant opgaat – als een ruime meerderheid wil dat er een Europese minister van Financiën met schuldendeling en eigen belastinginkomsten komt – dan is het de vraag wat dit kabinet daar tegen wil en durft te doen. In dat opzicht gaan wij er vanuit dat deze minister niet bang is om zo nodig het woord ‘veto’ in de mond te nemen. 

Voorzitter,  Ik zal nu puntsgewijs reageren op de in de ogen van 50PLUS belangrijkste onderwerpen vandaag: Voor een deel lopen die parallel met de opvattingen van het kabinet, maar voor een deel ook niet. Ik kan het niet duidelijk genoeg zeggen wij zijn tegen verdere stappen naar een transferunie en nog meer risicodeling.

1. Wij zijn gelukkig met de uitwerking van een uitzondering voor buitengewone  gebeurtenissen in het begrotingsbeleid.. Maar tegelijkertijd behelst dit ook een risico, want de beoordeling van een “buitengewone gebeurtenis” is per definitie subjectief. In 2008 hadden we een economische calamiteit maar pas 4 jaar later kwam Nederland in conflict met de begrotingsregels. Grote landen ontsprongen meermaals de dans. De Commissie heeft op dit punt veel vertrouwen verloren en mijn fractie ziet niet hoe de voorgestelde nieuwe regels, ook al beoordelen wij ze goeddeels als positief, bijdragen aan het handhavingstekort van de EC jegens grote lidstaten. Is de minister dat met ons eens? Ik verwijs hierbij ook naar het artikel van Hans Hoogervorst en Frits Bolkesteijn in de Volkskrant, ik citeer: “onze belangrijkste vrees was dat de spelregels van de monetaire Unie om politieke redenen niet goed zouden worden toegepast”. Die vrees is bewaarheid geworden. Wat gaat de minister doen om dit tij te keren?

2. Wij delen het standpunt van het kabinet dat de Europese Commissie helaas een belangrijk deel van de potentie van de macro-economische onevenwichtigheden procedure, het zogenaamde MEOP, laat liggen door de correctieve niet te activeren. Als handhaving bij grote lidstaten het probleem is, waarom is het aanscherpen van de regels dan de prioriteit? Wij horen, wederom, liever wat de commissie gaat doen om het verloren vertrouwen in de handhaving te herstellen. Dragen deze voorstellen daar aan bij en zo ja hoe, vraag ik de minister.

3. Wij staan, met het kabinet, voor private deelname als er sprake is van een sovereign debt restructering. Een bail-in dus. Dat kan wat 50PLUS betreft niet snel genoeg geregeld zijn, want als er iets is waarmee we de risico’s voor de overheidsfinanciën kunnen verkleinen, dan is dit het wel. Voor 50PLUS geldt dat bail-in van staatsschulden in combinatie met de capaciteit van het ESM voldoende moet zijn om alle denkbare crises-scenario’s van soevereine Euro-lidstaten het hoofd te bieden. 

Dan het ESM.

4. De beoogde transitie van ESM naar EMF heeft niet onze voorkeur. Het gestorte  en het gegarandeerde kapitaal van het ESM is bijeen gebracht door de lidstaten. De Commissie doet geen voorstel om zelf een grote kapitaalverschaffer te worden, dus dan is er ook geen enkele motivatie om iets te wijzigen aan de intergouvernementele inbedding van het ESM. Wij steunen de minister voluit in zijn grondharding dat bij de doorontwikkeling van het ESM naar een EMF wordt vastgehouden aan de bestaande besluitvormingsprocedures intergouvernementele karakter. In dit verband citeer ik even kort uit het Duitse regeerakkoord: Den Europäischen Stabilitätsmechanismus (ESM) wollen wir zu einem parlamentarisch kontrollierten Europäischen Währungsfonds weiterentwickeln, der im Unionsrecht verankert sein sollte". Die rechte der nationalen parlamente bleiben davon unberuhrt.

Voorzitter, hier is geen woord Frans bij. Klopt het dat Duitsland nu inzet op een communautair i.p.v. intergouvernementeel?

En wat hebben wij nog in te brengen als ik lees dat Frankrijk eerst een akkoord met Duitsland wil sluiten, dan de details aftikt met Spanje en Italië en dat wij met de andere EU landen, volledig het nakijken hebben. Daarop moet de minister echt reageren.

We zijn wel blij met de toezegging van de minister om de juridische dienst van de Raad advies te vraten over de rechtsgrondslag die de Europese Commissie gebruikt in haar voorstel. (artikel 352 van het EU werkingsverdrag).

5. De commissie wil de rol van het EMF ook verbreden door het instellen van een achter-vang voor het resolutiemechanisme voor de bankensector, het SRM. Waarom is dat nodig? Welk signaal geven we af naar de markt met deze garantstelling? De lage premie van banken aan het SRM heeft ons eerder al verbaasd. En nu willen de banken en de Commissie 10 jaar na de crisis alsnog een extra achter-vang regelen. Met belastinggeld. Maar wij voelen er helemaal niets voor om aan deze wens tegemoet te komen als de bankensector zélf geen additionele inspanning levert. Kan de minister aangeven of zo’n additionele bijdrage vanuit de sector nog bekeken zal worden?

Dan het veelbesproken onderwerp van de Europese Minister voor Financiën en Economie.

6. Wij zijn daar geen voorstander van. Maar samen met het kabinet vinden wij ook dat het primair gaat om de taken en bevoegdheden die zo’n minister toebedeeld krijgt. Wij willen absoluut geen gezamenlijke schuldfinanciering en geen aparte begrotingscapaciteit voor de eurozone. Het zal allicht nog heel wat diplomatieke stuurmanskunst vergen om dat te voorkomen. Als de benoeming van een functionaris als ‘minister van Financiën’ van de Unie kan hélpen om dat te voorkomen, dan zijn we ook pragmatisch. What’s in a name?

Tot slot voorzitter. De nooduitgang.

• De  AIV beveelt aan dat de verantwoordelijke monetaire autoriteiten exit-scenario’s uitwerken om helder te krijgen wat de voor- en nadelen zijn van uittrededen uit de Eurozone. Het kabinet ziet daar niets in onder het motto: ‘vertrek van lidstaten uit de eurozone is niet aan de orde’.  Maar dat vindt 50PLUS wel erg makkelijk geredeneerd. In een goed huwelijk praat je niet dagelijks over scheiden. Maar als het onverhoopt zover komt, dan weet je dat het juridische en institutioneel goed geregeld is. Geen enkele man of vrouw hoeft bang te zijn dat een scheiding niet mogelijk is omdat “de advocaten nog moeten studeren op een juridische legitimatie van de scheiding”. Toch is dat zo ongeveer wat we doen in de Eurozone. De Brexit laat zien welke chaos dat oplevert. Bang als we zijn voor de wispelturigheid van lidstaten of het electoraat, nemen we niet de moeite om uittreding in te bedden in de structuren. Wij denken dat dit een vergissing is. Zelfvertrouwen is een veel beter uitgangspunt is dan angst.”

© 8 februari 2018