spaarvarken munten pensioen

In een debat met minister Koolmees van Financiën herhaalde Martin van Rooijen het pleidooi van 50PLUS voor een verplichte collectieve, wettelijk verankerde pensioenvoorziening. “Voor iedereen, ongeacht op welke wijze men deelneemt aan het arbeidsproces”, zei het Kamerlid.

Het kabinet wil de doorsneesystematiek voor de premie afschaffen en een overgang naar een degressieve pensioenopbouw. Voor deze totale pensioenstelselherziening is nog geen breed draagvlak aanwezig. “De ‘Koolmees-expres’ dendert door naar een onzeker pensioenland van verdere individualisering, en persoonlijke pensioenpotten”, constateerde Kamerlid Martin van Rooijen. “Een heilloze bestemming volgens 50PLUS! Deze minister zet solidariteit, collectiviteit, risicodeling en verplichtstelling – de noodzakelijk waarborgen voor een sterk stelsel – te veel op het spel. Wie dat doet, koerst niet alleen af op een ‘minder zeker’, maar ook op een ‘zeker minder pensioen’!”

IJzersterk pensioenstelsel

Niet ons bestaande ijzersterke pensioenstelsel is het grote ‘probleem’, maar vooral de structuur en ontwikkeling van de huidige arbeidsmarkt. En natuurlijk ook het knellende Financiële Toetsingskader (FTK) voor pensioenfondsen en de rekenrente-regels. De onlangs aangeboden evaluatie FTK vindt 50PLUS onvolledig en teleurstellend, en zal – gezien het gewicht van het onderwerp – op een later moment apart behandeld worden in de Kamer.

Terug naar 65

De één-op-één-koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting vindt 50PLUS menselijk en maatschappelijk onaanvaardbaar. “Langer doorwerken wordt voor velen een steeds groter probleem”, zei Martin van Rooijen. “Een armoedeval voor kwetsbare burgers en toenemende arbeidsongeschiktheid van ouderen manifesteren zich. Voor 50PLUS is er maar één juiste oplossing: AOW terug naar 65 jaar. Het is haalbaar en betaalbaar, het is een politieke  keuze. Iedere stap in díe richting verdient onze steun.” 50PLUS vroeg ook te onderzoeken hoe deeltijdpensioen aantrekkelijker en mogelijk gemaakt kan worden juist voor díe mensen die het het meeste nodig hebben, en ook hoe mensen beter geïnformeerd kunnen worden over bestaande mogelijkheden.

Caribisch AOW

50PLUS vroeg bijzondere aandacht voor de AOW-gat-problematiek in Suriname en Caribisch Nederland. “Onderscheid in opbouw van verzekeringsjaren voor volledig pensioen tussen Suriname en de Nederlandse Antillen moet opgeheven worden”, stelde Martin van Rooijen. “Is de minister bereid het AOW-gat voor velen te beperken en te repareren?”

► De volledige inbreng van Kamerlid Martin van Rooijen bij het algemeen overleg Pensioenonderwerpen met minister Koolmees:

“Niet ons mooie pensioenstelsel maar veel meer de structuur en ontwikkeling van de arbeidsmarkt zijn het grote probleem van vandaag. Wij herhalen ons pleidooi voor een verplichte collectieve, wettelijk verankerde pensioenvoorziening voor iedereen, ongeacht op welke wijze men deelneemt aan het arbeidsproces.

50PLUS vindt dat zzp’ers, uitzendkrachten, en payrollers pensioen moeten opbouwen binnen de ondernemingen en bij de primaire opdrachtgevers waarvoor zij werkzaam zijn. Gaan wij daar niet toe over, dan bestendigen wij concurrentie op loonkosten, en stevenen wij af op toekomstige armoede onder ouderen, en hoge maatschappelijke kosten in de toekomst. Dat móet voorkomen worden! Deelt de minister onze visie? Wat gaat hij hieraan doen?

Voorzitter, gemiddeld zijn mensen – jong en oud - inmiddels 20% pensioenopbouw misgelopen, en zijn pensioenen al 10 jaar niet geïndexeerd. Een tijdig en volwaardig pensioen raakt steeds verder buiten zicht. En dat is niet nodig! 50PLUS is zeer teleurgesteld over het afwerende antwoord van de minister op Kamervragen van collega Grashoff over het artikel over ons pensioenstelsel van Han de Jong, hoofdeconoom van ABN-AMRO. Wíj vinden zijn visie behartenswaardig. Onze teleurstelling betreft zeker óók de summiere en onvolledige evaluatie van het FTK . Ja, de spelregels werken globaal. Maar waarom gaat de minister voorbij aan de nog steeds grote rentegevoeligheid – het centrale probleem -, de exorbitante boekhoudkundige groei van de pensioenverplichtingen, het Besluit FTK, de parameters en in het bijzonder de UFR? Dáár zitten vooral de problemen. Wij komen nog uitvoeriger te spreken over de evaluatie FTK. De rondetafel FTK in deze Kamer op een later moment, zal daar zeker inhoudelijk nog aan bijdragen. 50PLUS zal voorstellen dat de Tweede Kamer een onafhankelijke ‘Adviescommissie van deskundigen’ instelt om te adviseren over de rekenrente voor de waardering van de pensioenverplichtingen, rekening houdend met de gewenste mate van pensioenzekerheid.

Voorzitter,  de ‘Koolmees expres’ dendert intussen verder naar een onzeker pensioenland van verdere individualisering, en persoonlijke pensioenpotten. Een heilloze bestemming volgens 50PLUS! Deze minister zet solidariteit, collectiviteit, risicodeling en verplichtstelling – de noodzakelijk waarborgen voor een sterk stelsel -  te veel op het spel. Wie dát doet koerst niet alleen af op een ‘minder zeker’, maar ook op een ‘zeker minder pensioen’!

Een enkele opmerking over de door het kabinet voorgenomen afschaffing van de doorsneesystematiek – een wat ons betreft in principe duidelijk en duurzaam model – en de voorlichting van de Raad van State over degressieve pensioenopbouw, onderwerpen die ook op een later moment in het kader van de stelseldiscussie aparte aandacht verdienen. Glashelder is dat afschaffing van doorsneeopbouw óók bij lage rente ingrijpende financiële gevolgen heeft. Naar schatting minimaal 55 miljard euro in contante waarde. Het transitienadeel bedraagt voor de ‘middenleeftijden’ (35-50 jaar)  mogelijk 5,5% van het aanvullend pensioen. Dat is enorm. Maar hóe zeker zijn die inschattingen die wij nu hebben, zo vragen wij de minister? Een oplossing voor de sowieso forse transitiekosten is er bij lange na niet . Wij vinden dat de minister – als het zover komt - een volwaardige compensatie voor ‘nadeelgeneraties’ moet waarborgen. Gaat dat gebeuren? Graag een reactie.
  
In de voorlichting van de Raad van State  over de degressieve opbouw leest 50PLUS vooral een fikse – terechte – waarschuwing: álles hangt af van de vorm van het stelsel en een ‘goede overgangsregeling’. Hoe gaat de minister hier duidelijkheid bieden?
  
Voorzitter, het is duidelijk dat de meerwaarde van een flexibele AOW-datum beperkt is. De mensen die wij juist willen helpen – laag opgeleiden, mensen met zware beroepen, mensen met een laag inkomen – zijn er, zeker zonder extra budgettaire middelen, onvoldoende bij gebaat. Ook een zware beroepenregeling  gaat vooralsnog niet werken.

De één-op-één-koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting vinden wij menselijk en maatschappelijk niet aanvaardbaar. Langer doorwerken wordt voor velen een steeds groter probleem. Een armoedeval voor kwetsbare burgers en toenemende arbeidsongeschiktheid van ouderen manifesteren zich. Voor 50PLUS is er maar één juiste oplossing: AOW terug naar 65 jaar. Het is haalbaar en betaalbaar, het is een politieke  keuze.  Iedere stap in díe richting verdient onze steun. Het incidenteel niet verhogen van de AOW-leeftijd in 2023 is onvoldoende. Een vervolgstapje zou kunnen zijn : 2/3 werken, 1/3 pensioen. Eén jaar langer leven wordt dan gecompenseerd door 8 maanden langer werken en pensioen opbouwen. 50PLUS vraagt ook te onderzoeken hoe deeltijdpensioen aantrekkelijker en mogelijk gemaakt kan worden juist voor díe mensen die het het meeste nodig hebben, en ook hoe mensen beter geïnformeerd kunnen worden over bestaande mogelijkheden . De behoefte daaraan is groot. Graag een reactie. 

Voorzitter, een ‘carve out’  van gepensioneerden kent naast mogelijke voordelen aanzienlijke nadelen. Afgezien van de huidige wettelijke belemmeringen wijst 50PLUS op grote risico’s  van een carve out. Niet in de laatste plaats gaat het daarbij om ondermijning van de pensioensolidariteit. Oók is er géén duidelijk kader met betrouwbare waarderingsregels. Een wettelijke partiële ‘carve out’ is de bijl aan de wortel van ons collectieve, solidaire pensioenstelsel. 50PLUS is daar mordicus tegen, en wil de pensioenwet ongewijzigd laten.
 
Voorzitter, 50PLUS vraagt bijzondere aandacht voor de AOW-gat-problematiek in Suriname en Caribisch Nederland. Onderscheid in opbouw van verzekeringsjaren voor volledig pensioen tussen Suriname en de Nederlandse Antillen moet opgeheven worden. Is de minister bereid het AOW-gat voor velen te beperken en te repareren?

Voorzitter, tot besluit. Goede en eerlijke pensioencommunicatie is de basis voor behoud en herstel van vertrouwen in ons pensioenstelsel. De Wet pensioencommunicatie draagt daar aan bij, maar er is nog winst te behalen. De ontwikkelde navigatiemetafoor  is een belangrijke stap. Hiermee kan pensioen(on)zekerheid eenvoudig en helder gecommuniceerd worden. Maar niet méér dan dat. 50PLUS vindt dat in de navigatiemetafoor niet ook nog informatie over de koopkracht  moet worden opgenomen. Dat leidt bewezen tot verwarring . Graag krijgen wij een reactie van de minister op het heldere en logische voorstel van de Pensioenfederatie om het koopkrachteffect in een aparte ‘module’ of ‘communicatie-instrument’ te verduidelijken. Het lijkt ons verder verstandig het reglementair te bereiken pensioen – een prudente inschatting – te handhaven in de communicatie. Eén thematische boodschap per communicatie-instrument, daar gaat het om. Verbetering van inzicht in pensioen bij echtscheiding verdient ook extra aandacht in de pensioencommunicatie."

© 14 maart 2018