Gemeentehuis Foto Simone Richter Flickr

De minister van Binnenlandse Zaken wil sneller kunnen ingrijpen bij gemeentebesturen. 50PLUS vindt dat niet nodig. Wij zeggen: handen af van het lokale bestuur!   

Henk Krol stelde vanmiddag in een overleg met minister Ollengren over integriteit in het openbaar bestuur dat ingrijpen door de rijksoverheid in het gemeentebestuur ‘een nucleaire optie’ is. “Dat is wat 50PLUS betreft alleen aan de orde bij ernstige verwaarlozing of noodgevallen.”

Argwaan

De huidige voorstellen van de minister van BZK om sneller in te grijpen, bijvoorbeeld door een waarnemer te sturen die besloten vergaderingen bijwoont, bekijkt 50PLUS dan ook met de nodige argwaan. “Het is opnieuw een voorstel van minister Ollongren dat de lokale democratie in het hart raakt. En dat terwijl burgers over het algemeen meer vertrouwen hebben in de integriteit van hun  gemeentebestuur dan in die van de regering”.

Gekozen burgemeester

“50PLUS voelt er meer voor om haast te maken met de gekozen burgemeester. Die kan op een democratische manier orde op zaken stellen, dan wel weggestuurd worden door de gemeenteraad”, zo hield Henk Krol Ollengren voor. 

► De volledige inbreng van Kamerlid Henk Krol bij het debat over integriteit in het openbaar bestuur met minister Kajsa Ollengren van Binnenlandse Zaken:

“Het voelt onwerkelijk, vandaag dit debat over integriteit en het ingrijpen door het rijk bij de gemeente, nu de integriteitskwesties bij het rijk over elkaar heen buitelen. Uit recent onderzoek blijkt dat burgers meer vertrouwen hebben in de integriteit van hun gemeentebestuur dan in die van de regering

50PLUS hecht aan een integer openbaar bestuur op alle niveaus. Voor de gemeenteraadsverkiezingen heeft de partij daarom een VOG gevraagd voor de eerste vijf kandidaten op alle gemeentelijke kieslijsten.

De gemeentelijke politiek heeft het misschien in zich om af en toe te escaleren. Het rommelt soms in de raad. Het gaat om concrete zaken dicht bij huis en dat doet de gemoederen oplopen. Het is de aard van het beestje. Ingrijpen moet een uitzondering blijven. Het is een nucleaire optie, want zoals de Grondwet stelt: de gemeenteraad staat aan het hoofd van de gemeente.

Recentelijk werd ingegrepen op St. Eustatius. De Tweede Kamer was unaniem overtuigd van de noodzaak, hoewel groepen eilandbewoners er anders over dachten.

In 1951 werd in Finsterwolde ingegrepen. De Communistische Partij Nederland won de lokale verkiezing, maar het college werd van bovenaf aan de kant gezet. Bij de volgende verkiezingen werd de CPN opnieuw door de burgers de grootste gemaakt.

Soms neemt de overheid gas terug, zoals bij wethouder Jo Palmen. De minister liet haar tanden laten zien, maar greep uiteindelijk niet in. Drie maanden later maakten de kiezers in Brunssum de lokale partij van Jo Palmen de grootste.

De drie ingrepen laten zien dat er verschil kan bestaan over wat een probleem is. Rijk en burgers stonden hier tegenover elkaar.

De instrumenten die de gemeente zelf heeft, werken goed in de praktijk. Bij integriteitskwesties kan de gemeenteraad een wethouder wegsturen. Dat gebeurt elk jaar gemiddeld 85 keer. Een gemeente kan ook een ombudscommissie instellen die een burgemeester op de vingers kan tikken. Daarnaast hebben we het strafrecht. Als een bestuurder van een misdrijf wordt verdacht, bijvoorbeeld omkoping of corruptie wordt hij vervolgd. Ook dat gebeurt.

De huidige voorstellen om van bovenaf in te grijpen, beziet 50PLUS met de nodige argwaan. Het komt toch neer op minder macht voor de burger en de raad, en meer macht voor burgemeesters en de Commissarissen van de Koning. Dat komt weer neer op meer macht voor de rijksoverheid. Zij worden immers niet gekozen maar benoemd. Het zijn vooruitgeschoven posten van het rijk, in het bijzonder van de grote, landelijke partijen.

Er wordt een wijziging van de gemeentewet aangekondigd waardoor de Commissaris van de Koning (als rijksorgaan) de besluitvorming in de raad kan beïnvloeden. Het is een paardenmiddel. Wij vragen de minister of zij in deze discussie de grondwet als uitgangspunt neemt of dat het aanpassen een optie is.

Bovendien, zijn deze maatregelen van bovenaf nog nodig nu we toewerken naar de gekozen burgemeester? Een gekozen burgemeester heeft meer democratische kracht om vermeende problemen in de raad aan te pakken. Dat ligt meer in de lijn die 50PLUS voorstaat.

Tenslotte nog een opmerking over het Huis voor Klokkenluiders. Wij steunen de minister in haar aanpak en complimenteren haar met de getoonde voortvarendheid. We spreken de hoop uit dat met de genomen maatregelen het Huis snel op orde komt.”

© 26 april 2018