De Tweede Kamerfractie van 50PLUS staat achter het besluit van het kabinet om – samen met Australië – Rusland aansprakelijk te stellen voor zijn aandeel in het neerhalen van vlucht MH 17.

Foto: Tom Jutte (Flickr cc)

50PLUS steunt het kabinetsbeleid inzake MH17. Maar Henk Krol vroeg de ministers Blok (Buitenlandse Zaken) en Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) in een debat over dat besluit op een aantal punten wel verduidelijking.

Steun van andere landen?

Zo wil 50PLUS graag meer duidelijkheid over de omvang en reikwijdte van de steun van andere landen voor het besluit. Daarnaast is het de vraag wat het kabinet gaat doen als Rusland vasthoudt aan de halsstarrige weigering om mee te werken aan het onderzoek en blijft weigeren aansprakelijkheid te aanvaarden.

Oekraïne?

Krol vroeg de bewindslieden daarnaast of het kabinet ervan uitgaat dat er ook nog sprake kan zijn van het aandeel van anderen. "Minister Blok heeft inmiddels enkele malen verklaard dat de regering als het gaat om staatsaansprakelijkheid geen enkele optie uitsluit. Dat suggereert allerlei opties, maar in feite gaat het toch alleen maar om de vraag of Oekraïne kan worden verweten het luchtruim niet te hebben gesloten? Kan de minister dat bevestigen?" 

► De volledige inbreng van Kamerlid Henk Krol bij het debat over het aansprakelijk stellen van Rusland voor zijn aandeel in het neerhalen van vlucht MH 17 met de ministers Blok (Buitenlandse Zaken) en Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) op 31 mei 2018:


“Nederland en Australië houden Rusland verantwoordelijk voor zijn aandeel bij het neerhalen van vlucht MH17.Zo staat het letterlijk in de brief van 25 mei en zo zei minister Blok het dinsdag ook in de Veiligheidsraad.  ZIJN aandeel. Betekent dit dat het kabinet ervan uitgaat dat er ook nog sprake kan zijn van het aandeel van anderen? Minister Blok heeft inmiddels enkele malen verklaard dat de regering als het gaat om staatsaansprakelijkheid geen enkele optie uitsluit. Dat suggereert allerlei opties, maar in feite gaat het toch alleen maar om de vraag of Oekraïne kan worden verweten het luchtruim niet te hebben gesloten? Kan de minister dat bevestigen? 

Het in algemene zin aansprakelijk stellen van een staat komt niet vaak voor. In de antwoorden van het kabinet op schriftelijke vragen staan wel tal van voorbeelden van staatsaansprakelijkheid die aanhangig zijn gemaakt bij internationale hoven en tribunalen. Dat brengt mij tot de vraag waarom Nederland en Australië niet gekozen hebben om de zaak nu al meteen aan een internationaal hof of tribunaal voor te leggen?

Bij de ramp met de MH17 waren meer landen betrokken dan Australië en Nederland. Waarom hebben zij zich niet aangesloten bij het stellen van aansprakelijkheid? Minister Blok heeft vorige week aangegeven dat hij niet te veel landen bij de voorbereidingen wilde betrekken. Maar verwacht hij dat meer landen zich alsnog zullen aansluiten? Of blijft de steun verder beperkt tot de verklaringen zoals we die hebben gezien van de Europese Unie en een aantal afzonderlijke landen? En wat waren – los van die van Rusland – de reacties van de andere leden van de Veiligheidsraad?

Wij hebben begrepen dat de steunverklaringen niet zomaar binnenkwamen, maar dat er veel en blijkbaar goed voorwerk is gedaan. Maar hoe ver zal die steun reiken, zo vraag ik de ministers?  In Brussel heeft minister Blok aangegeven dat, afhankelijk van de reactie van Rusland vervolgstappen kunnen worden genomen en dat je daarvoor ook andere landen nodig hebt. Maar heeft de minister wat dat betreft toezeggingen gekregen? Of staan we straks alleen – samen met Australië – als we de Russen de duimschroeven verder willen aandraaien? En aan welke vervolgstappen denkt het kabinet?

Uit de schriftelijke stukken en de toelichtingen van minister Blok wordt wel duidelijk dat het kabinet weinig vertrouwen heeft in een constructieve reactie van Rusland. Zowel de reacties uit Moskou als de houding van de Russische ambassadeur bij de Veiligheidsraad zijn  bepaald niet hoopvol. Daarnaast werkt Rusland niet mee aan de uitvoering van resolutie 2166. Daarom is het goed dat vanuit het kabinet zeer nadrukkelijk wordt aangegeven dat er nog een lange weg te gaan is alvorens misschien enige vorm van verantwoordelijkheid wordt aanvaard. In de reactie van de Russen is sprake van niet serieus omgaan met door hen aangedragen bewijsmateriaal. Kan de minister van Justitie en Veiligheid aangeven over welk materiaal het gaat?

Voorzitter, naast dit nieuwe diplomatieke offensief loopt ook nog het strafrechtelijk onderzoek. In een eerder stadium is wel eens gewezen op de risico’s van een diplomatieke actie voor het verloop van dat onderzoek. Nu zegt minister Blok in zijn brief van 25 mei dat beide trajecten elkaar wel wederzijds kunnen versterken en dat door de parallelle inzet van beide procedures de effectiviteit van de interventies kan worden vergroot. Kan de minister dat toelichten?

Voorzitter, Vanzelfsprekend staat de fractie van 50PLUS achter het besluit van het kabinet om Rusland aansprakelijk te stellen. Uit de reacties blijkt dat dit ook voor de nabestaanden belangrijk is. Maar wat gaat het kabinet doen als uiteindelijk blijkt dat Rusland geen aansprakelijkheid erkent, maar wel bereid is om ‘uit coulance’ schadevergoedingen uit te keren. Dat is al eerder gebeurd – niet alleen door Rusland, maar ook door de Verenigde Staten – na het neerschieten van burgervliegtuigen.  Hebben we dan de onderste steen boven? Is er dan sprake van waarheidsvinding en gerechtigheid? En laat het kabinet nu alsjeblieft niet proberen weg  te komen met weigeren antwoord te geven op ‘Als, dan’ vragen. De nabestaanden hebben er recht op te weten waar het kabinet in dat opzicht staat.’’

© 31  mei 2018