50PLUS heeft veel vragen over de toekomst van het nucleaire akkoord met Iran. Tijdens een debat hierover legde Kamerlid Martin van Rooijen ze voor aan de betrokken ministers.

Iran vlag gerafeld Nicolas Raymond Flickr

50PLUS vraagt zich af welke houding de Europese Unie gaat innemen als het gaat om de toekomst van het nucleaire akkoord met Iran. Er zijn berichten dat een aantal EU-lidstaten geen heil ziet in een harde opstelling tegenover het Amerikaanse besluit om zich uit dat akkoord terug te trekken. “Kloppen de berichten dat Oost-Europese EU-lidstaten en landen als Italië en Oostenrijk geen heil zien in een harde confrontatie met de Amerikanen?”, vroeg Martin van Rooijen aan de ministers Blok van Buitenlandse Zaken en Kaag van Buitenlandse Handel.

China en Rusland

Het viel het Kamerlid van 50PLUS op dat er erg weinig te lezen en te horen valt over de houding van China en Rusland in de kwestie tussen de Verenigde Staten en Iran. “Is er overleg met die belangrijke partners in het akkoord”, vroeg Martin aan de bewindspersonen. “En hoe stellen beide landen zich daarbij op?”

Zaken blijven doen

In het debat vroeg Martin van Rooijen of acties om bedrijven die tegen de wens van de Verenigde Staten in zaken willen blijven doen met Iran uitvoerbaar en effectief zijn. “Welke concrete maatregelen heeft de Europese Unie inmiddels genomen om Europese bedrijven in staat te stellen zaken te blijven doen met Iran zonder dat ze het slachtoffer worden van de effecten van de Amerikaanse sancties?”, vroeg het Kamerlid van 50PLUS. Hij wilde ook weten hoe de beide ministers het besluit van een aantal grote Franse bedrijven beoordelen om de banden met Iran te verbreken. “Zijn er signalen dat ook Nederlandse bedrijven dit overwegen of al hebben gedaan?”

Vrienden blijven

Premier Rutte vindt dat we – ondanks de harde, onbuigzame kant die de regering-Trump laat zien – goede vrienden moeten blijven met de Amerikanen. “Hoe kijken de ministers van Buitenlandse Zaken en Buitenlandse Handel aan tegen de relatie tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten?”, wil Martin van Rooijen weten.



► De volledige inbreng van Kamerlid Martin van Rooijen bij het plenair debat over het nucleair akkoord met Iran met de ministers Blok van Buitenlandse Zaken en Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking:

“Het besluit dat we hier bespreken is inmiddels een maand geleden genomen en geleidelijk begint zich af te tekenen wat daarvan de gevolgen zijn. Veel is echter nog onduidelijk. Daarom zal mijn bijdrage aan dit debat hoofdzakelijk bestaan uit een aantal vragen aan de minister.

Kortgeleden zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Pompeo dat de VS Iran zal straffen met ‘de zwaarste sancties ooit’. Dat klinkt als een nieuw staaltje ‘Fire and Fury’ waarvan we de waarde inmiddels kennen, maar heeft de minister informatie die erop wijst dat de Amerikanen dat daadwerkelijk van plan zijn? En wat is zijn reactie daarop?

Welke concrete maatregelen heeft de Europese Unie inmiddels genomen om Europese bedrijven in staat te stellen zaken te blijven doen met Iran zonder dat ze het slachtoffer worden van de effecten van de Amerikaanse sancties? En zijn die uitvoerbaar en zijn ze effectief? Volgens sommige deskundigen pakt toepassing van het zogenoemde ‘blocking statute’ voor bedrijven eerder slecht dan goed uit. Wat is het oordeel van de minister? En hoe beoordeelt hij het besluit van een aantal grote Franse bedrijven om de banden met Iran te verbreken? Heeft de minister signalen dat ook Nederlandse bedrijven dit overwegen of al hebben gedaan?

Inmiddels heeft Iran aangekondigd om de uraniumverrijking te intensiveren. Dat is op zich zelf geen schending van het akkoord, maar wordt wel gezien als een drukmiddel richting de Europese Unie om af te zien van eventuele aanscherping van het akkoord om de Amerikanen tegemoet te komen. Deelt de minister die interpretatie? En kloppen de berichten dat Oost-Europese EU-lidstaten en landen als Italië en Oostenrijk geen heil zien in een harde confrontatie met de Amerikanen?

Hoe groot acht de minister de kans dat Iran er straks ook de brui aangeeft en zich terugtrekt uit het akkoord? Wat is er volgens de minister voor nodig om dat te voorkomen en acht hij dat haalbaar? Welke eisen stelt Iran? En hoe weegt de minister de opmerkingen van president Trump dat er ook toezicht zou moeten zijn op de ontwikkeling van ballistische raketten door Iran. Verwacht hij dat beperkingen daarvan en van steun aan groeperingen als Hezbollah de Amerikanen nog op andere gedachten zouden kunnen brengen?

Het valt 50PLUS op dat we erg weinig lezen en horen over de houding van China en Rusland in deze kwestie. Is er overleg met die belangrijke partners in het akkoord en zo ja, hoe stellen beide landen zich daarbij op?

Voorzitter, tot slot nog enkele opmerkingen over de relatie tussen Europa en de Verenigde Staten. Ik begin met een citaat: “De politiek van president Trump is gebaseerd op niet onderbouwde campagnebeloften, de drang om beleid van zijn voorgangers terug te draaien en een aversie tegen multilaterale afspraken. Zijn ad hoc-beleid en impulsieve benadering van nationale veiligheidskwestie is kortzichtig en gevaarlijk, omdat bondgenoten en partners in het onzekere verkeren over de strategie en de doelstellingen van de Verenigde Staten.” Het zijn woorden van John Brennan die in 1990 voor het eerst als medewerker van de CIA een Amerikaanse president ontmoette en die van 2013 tot 2017 directeur was van de CIA.

De Verenigde Staten laten zich steeds vaker van een harde, onbuigzame kant zien en als het zo uitkomt, neemt de regering-Trump niet alleen vijanden maar ook vrienden in de tang, zoals ook recent bij de invoering van een importheffing op staal en aluminium. Toch is het belangrijk om goede vrienden te blijven met de Amerikanen, benadrukte premier Rutte vrijdag in zijn wekelijkse persconferentie. Ik hoor graag ook van de minister van Buitenlandse Zaken hoe hij op dit moment aankijkt tegen de ontwikkeling in en de toekomst van de relatie tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten.

© 6 juni 2018