Afbouw van het gas is voor de veiligheid van Groningen nodig, maar het tempo moet wel verantwoord zijn. En het moet betaalbaar blijven! “75 procent méér belasting op gas is echt de verkeerde weg”, stelt Kamerlid Léonie Sazias.

Heaters op terras - Foto: Ian Sanderson (Flickr)

50PLUS kan zich vinden in de strekking van het wetsvoorstel voor de afbouw van het gas. Afbouw is voor de veiligheid van Groningen nodig, maar het tempo moet wel verantwoord zijn. Haalbaarheid en betaalbaarheid is immers een probleem. Over de haalbaarheid haalde Léonie Sazias in debat met minister Wiebes een voorbeeld aan: “Als iedereen morgen omschakelt op andere energie, gaat het mis met het elektriciteitsnet.”

Verkeerde weg

Over de betaalbaarheid van het omschakelen van gas naar andere energiebronnen wees het Kamerlid van 50PLUS op het nieuws van vorige week dat in het Klimaatakkoord wellicht wordt opgenomen dat er een belasting van 75 procent komt op gas. “75 procent! De belasting op stroom zou juist moeten dalen!”, vindt Léonie Sazias. “Zo wordt de afbouw van gasgebruik gestimuleerd. 75 procent, dat is de verkeerde weg. Goedwillende burgers worden op deze manier linksom of rechtsom geraakt. Er is becijferd dat de af- en ombouw per huishouden tienduizenden euro’s kan gaan kosten. Niet iedereen kan dit opbrengen!”

Grote onrust

Nederland weet inmiddels echt wel dat voor de veiligheid van Groningen de gaswinning daar moet worden afgebouwd, stelt Léonie Sazias. “Maar je kunt geen ijzer met handen breken. Dit geeft grote onrust en doet het draagvlak geen goed.” Het Kamerlid van 50PLUS wees ook op de relatief eenvoudige maatregelen waarmee Nederlanders kunnen besparen, zoals het in de ban doen van energie slurpende terrasverwarmers en warmtegordijnen bij altijd open staande deuren van winkels. “Ook die maatregelen kunnen veel bijdragen aan de afbouw van gasgebruik, van huishoudens tot aan grote bedrijven”, aldus Léonie Sazias, die daarnaast onderstreepte dat het belangrijk is dat de NAM niet onder risicoaansprakelijkheid uitkomt.

► Inbreng van Léonie Sazias bij het debat over de wijziging van de Gaswet en de Mijnbouwwet met minister Wiebes van Economische Zaken:

“Wat fijn dat de minister mijn motie uit april 2017 over een afbouwplan van het gas met dit wetsvoorstel tracht uit te voeren.

Want laat ik met de deur in huis vallen: 50PLUS is in beginsel niet ontevreden met de strekking van deze wetswijziging. Het is nodig dat de gaskraan in rap, maar verantwoord tempo gesloten wordt. In rap tempo, omdat de veiligheid van Groningen en haar inwoners steeds meer in het geding komt. En verantwoord, omdat we als samenleving ook te maken hebben met de overgang van de ene naar de andere situatie. Deze omschakeling kost nu eenmaal tijd, want grootverbruikers én kleinverbruikers moeten hun systemen aanpassen. Met bijbehorende kosten.

De crux zit hem in de uitwerking van enkele bepalingen in de wet. Ten eerste de uitwerking en afweging van het begrip veiligheid.

Bij zijn besluit betrekt de minister het veiligheidsbelang. Dat zijn enerzijds de directe veiligheidsrisico’s ten gevolge van aardbevingen. Anderzijds is er het maatschappelijke belang dat samenhangt met leveringszekerheid. Met mogelijk ontwrichtende gevolgen, wordt gesteld.

Natuurlijk is het niet met een schaartje te knippen, maar toch wil de minister nog eens nauwkeurig toelichten hoe en met welk gewicht hij de belangen afweegt. Hij heeft immers zelf ook al laten doorschemeren: dit zijn echt wel twee verschillende grootheden. Wanneer gaat voor hem het belang van Groningen voor? En in welke situatie het maatschappelijk belang? In andere woorden: hoe zwaar wegen economische belangen in relatie tot de fysieke veiligheid van haar burgers?

Daarnaast de juridische kwestie. In dit voorstel wordt de winningsplicht geïntroduceerd. De minister stelt op basis van allerlei adviezen en afwegingen de hoeveelheid te winnen gas uit het Groningenveld vast: de operationele strategie. De NAM behoudt wel haar risicoaansprakelijkheid. Dit wordt geregeld door een artikel uit het Burgerlijk Wetboek niet van toepassing te verklaren. Op zijn minst een wonderlijke stijlfiguur. Dat stelt ook de Raad van State, en de minister heeft het zelf ook al ‘niet fraai’ genoemd. De vraag rijst: is dit juridisch écht waterdicht? Houdt dit echt stand tot aan de hoogste rechter? Waarom is het niet mogelijk nu al een ‘meer definitieve regeling’ te treffen in dit wetsvoorstel? Waarom moet dat later in een aparte wet? Wat gebeurt er in de tussenperiode? In de schriftelijke beantwoording en bij technische briefings zijn wij niet overtuigd geraakt. Wat heeft het ministerie gedaan om zich ervan te vergewissen dat dit juridisch waterdicht is?

50PLUS heeft meer zorgen. Over de mensen. Over de betaalbaarheid. Over de haalbaarheid. Denk ook aan de belastbaarheid van het elektriciteitsnet: als iedereen morgen omschakelt gaat het daar ook mis. En kunnen we het wel behappen met zijn allen? Op een gelijkwaardige manier? Nu kwam er vorige week weer een bericht dat in het Klimaatakkoord misschien wel wordt opgenomen dat er een belasting van 75% komt op gas. 75%! De belasting op stroom zou juist moeten dalen. Zo zou de afbouw van gasgebruik gestimuleerd worden. Dit is de verkeerde weg, zeg ik tegen de minister. Goedwillende burgers worden op deze manier linksom of rechtsom geraakt. Er is becijferd dat de af- en ombouw per huishouden tienduizenden euro’s kan gaan kosten. Niet iedereen kan dit opbrengen! Nederland weet inmiddels echt wel dat voor de veiligheid van Groningen de gaswinning daar moet worden afgebouwd. Maar je kunt geen ijzer met handen breken. Dat gaat gewoon niet. Dit geeft grote onrust en doet het draagvlak geen goed.

Dan het akkoord op hoofdlijnen van Shell en Exxon met het Rijk. De NAM blijft altijd betalen voor schade en versterking, behoudt risicoaansprakelijkheid en ziet af van een claim op het gas dat in de grond blijft zitten. In ruil daarvoor gaat de opbrengst voor de NAM omhoog. De budgettaire consequenties worden verwerkt in de Miljoenennota, 50PLUS neemt aan dat de minister hier al een beeld van heeft. Anders had hij de overeenkomst niet getekend. Linksom of rechtsom gaat het immers om grote bedragen. Waarom heeft hij deze deal gesloten zonder raadpleging van het parlement?

Relatief eenvoudige besparende maatregelen (bijvoorbeeld een verbod op terrasverwarmers) kunnen ook veel bijdragen aan de afbouw van gasgebruik. Van huishoudens tot aan grote bedrijven. Welke aandacht heeft de minister daarvoor? Is het een idee om een kwantificeerbare doelstelling hiervoor te stellen?

Afsluitend, voorzitter: Als er íets niet met een schaartje te knippen is, is het het aardbevingsrisico. Met en zonder dichtdraaien van de kraan. Dat hoorden we van de week ook weer van SodM. Dus wat er ook gebeurt: de versterkingsoperatie moet zo spoedig en voortvarend mogelijk worden aangepakt!”

© 28 juni 2018


Wilt u op de hoogte blijven?

Close

Like ons dan op Facebook!