Een rechtvaardige verdeling van de kosten van de energietransitie is voor 50PLUS essentieel! De schijn wordt gewekt dat grote bedrijven meer worden ondersteund dan de burger, en dat is niet acceptabel. “Van mensen wordt verwacht dat ze hun woning verduurzamen en ook nog eens levensloopbestendig maken. Je kunt ook teveel vragen!”, zei Kamerlid Léonie Sazias.

Electriciteitspaal Foto: chuttersnap (unsplash)

50PLUS staat voor een rechtvaardige verdeling van de kosten van de energietransitie. De overheid is veel concreter over de ondersteuning van bedrijven dan over de ondersteuning van de burger. Dat moet anders, om het draagvlak te behouden. Daarnaast is inzet op energiebesparing, door iedereen, een belangrijk maar nog steeds onderschat thema in de energietransitie.

Draagvlak

Volgens Kamerlid Léonie Sazias is er wel degelijk een draagvlak voor de transitie: “Mensen zien de ernst en de noodzaak er van in. Maar de welwillendheid is wel aan een paar voorwaarden verbonden. Mensen willen een eerlijke verdeling van de lasten tussen burgers en bedrijven. Dat grootgebruikers van energie in verhouding minder voor hun energie betalen vinden velen onbegrijpelijk.”

Maatschappelijke verantwoordelijkheid

Minister Wiebes is bang dat als er teveel gevraagd wordt aan het bedrijfsleven dat Nederland dan het risico loopt deze bedrijven te verliezen. “Maar bedrijven moeten gewoon hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen, net als iedereen”, stelde Léonie in het debat. “Heel veel bedrijven – vooral binnen het MKB, die uiteindelijk ook voor de meeste banen zorgen – willen die verantwoordelijkheid ook echt wel nemen.”

Aparte nummerplaten

Léonie vroeg of duurzaamheid nog eens extra bevorderd kan worden door elektrische auto’s in Nederland een andere kleur nummerplaat te geven. “De burger ziet dan dat er steeds meer gaan rijden. Dat steekt aan. Gemeenten en organisaties kunnen er voordelen aan koppelen: betere parkeerplaatsen, dichter bij de bestemming, wegen in centrum waar je geen benzine- of dieselstank wilt hebben, de derde baan op de snelweg tijdens de spits, alleen voor auto’s met een nummerbordenkleur voorbehouden aan elektrische auto’s, enzovoorts.”

52.000 euro

Verduurzaming van woningen gaat – als je het goed wilt doen – tot wel 52.000 euro per woning kosten, zo berekende Vereniging van Woningcorporaties Aedes. “Dat is erg veel geld voor de meeste mensen”, zei Léonie Sazias. “Ook voor veel ouderen, van wie velen lijken te denken, zoals minister Wiebes bijvoorbeeld, dat ze per definitie geld zat hebben. Maar dat is niet zo. Bovendien wordt van mensen verwacht dat zij hun huis ook nog eens levensloopbestendig maken. Je kunt ook teveel vragen!”


Inbreng van Kamerlid Léonie Sazias bij het algemeen overleg Klimaat en Energie met minister Wiebes:

“Het Voorstel voor hoofdlijnen van het Klimaatakkoord kwam op 10 juli tot ons. Betrokken partijen hebben hard gewerkt om dit op tafel te krijgen, waarvoor onze dank. De doorrekening en de formele kabinetsreactie volgen nog. Er wordt nog verder onderhandeld om het akkoord nader uit te werken, iets dat eind dit jaar afgerond zou moeten worden. En dat moet ook, want veel is nog niet geconcretiseerd en de opgave van de transitie is enorm.

Er hangen ontzettend veel stukken onder dit algemeen overleg, maar 50PLUS wil beginnen met het bespreken van één van de belangrijkste hoofdstukken van voorstel-Klimaatakkoord, namelijk het hoofdstuk over burgerparticipatie. Dat gaat over de ‘gewone mensen’ waar dit kabinet het zo hoog mee op heeft. Die participatie is van het grootste belang voor de hele transitie.

In de raadplegingen tot nu toe komt naar voren dat er wel degelijk een draagvlak is voor de transitie; mensen zien de ernst en de noodzaak er van in. Maar de welwillendheid is wel aan een paar voorwaarden verbonden. Mensen willen een eerlijke verdeling van de lasten tussen burgers en bedrijven. Dat grootgebruikers van energie in verhouding minder voor hun energie betalen vinden velen onbegrijpelijk.

Die bereidheid naar een rechtvaardige verdeling tussen burgers en bedrijfsleven lees ik dan weer niet terug in de brieven van de minister. Nee, de minister is zelfs bang dat als we teveel zouden vragen aan het bedrijfsleven dat we dan wel eens het risico zouden kunnen lopen dat deze bedrijven Nederland zouden gaan verlaten. Maar voorzitter, vindt de minister ook niet dat bedrijven gewoon hun maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten nemen, net als iedereen? En ziet de minister dat er heel veel bedrijven, vooral binnen het MKB die uiteindelijk ook voor de meeste banen zorgen, die verantwoordelijkheid ook echt wel willen nemen?

En is de minister het met ons eens dat de vervuiler betaalt een eerlijk principe is?

In het klimaatakkoord wordt voor het bedrijfsleven om te beginnen een bijdrage van het Rijk gevraagd oplopend naar een miljard per jaar, voor burgers, ‘de gewone mensen’ staat geen enkel bedrag vermeld.

Klopt het dat ik lees dat de minister eigenlijk van de investeringssubsidie af wil en liever alleen wil inzetten op een terugleversubsidie? Voor heel veel mensen is die investeringssubsidie juist nodig om de eerste stap op het duurzaamheidsplatform te kunnen zetten. De kost gaat voor de baat uit. Dat geldt ook voor de investeringssubsidies voor burgercoöperaties; die kunnen niet starten zonder financiële hulp in de aanloop.
Volgens Aedes kost de verduurzaming van woningen voor de huurvoorraad zo’n 52.000 euro per woning als je het echt goed wilt doen, en dat is erg veel geld voor de meeste mensen. Ook voor veel ouderen, van wie velen lijken te denken, zoals deze minister bijvoorbeeld, dat ze per definitie geld zat hebben. Maar dat is niet zo. Bovendien wordt van mensen verwacht dat zij hun huis ook nog eens levensloopbestendig maken. Je kunt ook teveel vragen!

Wij krijgen veel reacties van mensen die al heel lang in een inmiddels oud huis wonen, die graag willen maar niet weten wat ze moeten en wat ze kunnen doen. Voor deze mensen is een investeringssubsidie gewoon nog noodzakelijk. En overstimulering waar de minister bang voor is, is nog lang niet in zicht. Ik zou hier graag een reactie van de minister op hebben.

Daarnaast blijkt dat de duurzaamheidsleningen van provincie of gemeenten via SVn een leeftijdsgrens kennen, te weten 75 jaar. Ik kreeg al een mail van een meneer wiens aanvraag geweigerd werd omdat hij ouder was, 76. Dus omdat je te oud bent, moet je het maar zelf oplossen, maar hoe dan?

Investeringssubsidie duurzame energie ISDE

In het concept-klimaatakkoord wordt geadviseerd de verduurzamingssubsidieregeling, de ISDE ook bedoeld voor particulieren, te continueren. Deze regeling zou aanvankelijk aflopen in 2020. Dat is één van de mogelijkheden om de onrendabele top voor consumenten, die tegen de hoge kosten aanhikken, te pareren. En wellicht kan het niet bestede deel bij de SDE mede als input dienen? Wat vindt de minister van dat voorstel? 
Bovendien is het budget voor de SDE+ regeling voor bedrijven en (non-)profit instellingen niet volledig besteed.
In de eerste helft van 2018 is het beschikbare SDE+ budget niet volledig aangevraagd: 5,3 i.p.v. 6 miljard. Kan de minister dat niet overhevelen naar een investeringssubsidie of bijvoorbeeld daarmee de verhuurdersheffing verlangen.

Woningcorporaties, die we hard nodig hebben in deze transitie, geven aan dat ze het niet aankunnen. Ze moeten meer sociale huurwoningen bouwen, middenhuur, meer seniorenwoningen en ook nog eens alle woningen verduurzamen. Aedes geeft aan het Klimaatakkoord niet te tekenen als de verhuurdersheffing niet wordt gehalveerd. Wat vindt de minister van deze stelling van Aedes?

Het verhaal van hoogleraar Jan Rotmans is een goed verhaal: ‘In de toekomst wordt elke woning zijn eigen energiefabriekje’. Een driehoek huis-elektrische auto-laadpaal, die onderling energie kunnen uitwisselen en zichzelf bedruipen. Is dat ook een richting die de minister uit wil?

Ook blijkt uit datzelfde hoofdstuk dat mensen graag een eerlijk verdeeld zeggenschap willen hebben over projecten. Dat is vooral van groot belang bij windmolenprojecten die door gebrek aan draagkracht nu moeilijk van de grond komen. En er zijn nog zoveel meer mogelijkheden. We moeten echt verder blijven kijken naar alle nieuwe mogelijkheden.

Over besparing is aan elke tafel wel gesproken. En terecht, want daar is misschien wel het meest te halen. Volgens hoogleraar Jan Rotmans zo’n 70% bij huishoudens, en bij grote bedrijven zal het niet anders zijn. Het Energieakkoord uit 2013 en de energieagenda van 2 jaar geleden spraken zich hier ook al duidelijk over uit. En gelukkig leeft het ook steeds meer. Maar er moet nog steeds een tandje bij.

Het lost meerdere problemen op. Allereerst uiteraard het drastisch terugdringen van de CO2-uitstoot. Wat niet gebruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. Ten tweede de belastbaarheid van het netwerk. Het elektriciteitsnetwerk moet goed toegerust worden om de sterke stijging van de vraag die ontstaat, te dragen.

Nog steeds wordt er nodeloos veel verspild. Besparing moet topprioriteit zijn én blijven aan alle tafels. Zonder besparing weten we zeker dat we de toch al ambitieuze doelen niet gaan halen. Graag een reactie van de minister of en hoe hij besparingsdoelen gaat verstevigen? Wij vinden het trouwens heel verstandig dat voedselverspilling bij die doelstelling wordt genoemd.”

© 5 september 2018