Voor een stabiel omroepbestel is de afhankelijkheid van structureel dalende STER-inkomsten funest. 50PLUS zegt daarom: maak de publieke omroep reclamevrij!

Televisie in boekenkast - Foto: Siniz Kim (Unsplash)

Nederland heeft een uniek, redelijk goed functionerend publiek bestel, dat echter wel aan modernisering toe is. De onafhankelijkheid van de informatievoorziening verdraagt zich slecht met medefinanciering vanuit de STER. Daarom kiest 50PLUS in eerste instantie voor een volledig reclamevrije publieke omroep die volledig door de staat wordt gefinancierd. Kamerlid Henk Krol ziet graag “een Nederlandse variant van de BBC. Het Verenigd Koninkrijk hecht zoveel belang aan een goed functionerende publieke omroep dat de financiering er sinds jaar en dag geheel voor rekening van de staat is.”

Twee netten

Mocht een volledig reclamevrije publieke omroep op dit moment geen haalbare kaart zijn, dan stelt 50PLUS een reclameluwe variant voor, zoals de publieke omroep in Vlaanderen opereert. “Dat hoeft niet veel duurder te zijn als we teruggaan naar twee publieke netten”, zei Henk Krol in het debat met Arie Slob, verantwoordelijk voor Media op het ministerie van OCW. “Dat moeten dan wel twee netten zijn die kwalitatief hoogwaardige informatie en amusement bieden. Netten waar programma's als Andere Tijden, Tegenlicht en Brandpunt+, maar ook vernieuwende programma’s voor jongere doelgroepen plaats krijgen en houden. Netten ook met een fatsoenlijke dagprogrammering, want die is vooral voor ouderen van levensbelang.”

Afschaffen commissiesysteem

Henk Krol vroeg minister Slob of hij het afschaffen van de zogenoemde ‘surco’ overweegt. ‘Surco’ is de afkorting van ‘surcommission’, de vakterm voor het surplus op de commissie die media-exploitanten aan media- en reclamebureaus betalen. “In Frankrijk is dat systeem waarbij grote inkoopbureaus forse kortingen weten te bedingen en een deel daarvan weer terugsluizen naar opdrachtgevers verboden”, zei Henk Krol, die zich afvroeg of een verbod in Nederland ook op zijn plaats zou zijn. Het Kamerlid wil van de mediaminister horen wat de financiële gevolgen voor de STER zijn van het afschaffen van het ondoorzichtige ‘surco’-systeem.

Twee toezeggingen

Minister Slob deed tijdens het debat twee toezeggingen aan Henk Krol: de bewindsman gaat een omroepbestel zonder reclame onderzoeken en er komt tevens een onderzoek naar ‘surco’, de wijze van werken van mediabureaus en de gevolgen van het verbod in landen als Frankrijk. •

Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het in een democratie van groot belang is dat iedereen toegang heeft tot parlementaire informatie, waaronder de in de Tweede Kamer gevoerde debatten;
constaterende dat de zender NPO Politiek niet overal in het basispakket zit;
verzoekt de regering te bevorderen dat de zender NPO Politiek overal in Nederland standaard in het basispakket wordt opgenomen,
en gaat over tot de orde van de dag.

Krol

 

De inbreng van Kamerlid Henk Krol bij het debat over de media met minister Slob van OCW:

“Voorzitter, allereerst nogmaals de vraag wat de financiële gevolgen zijn van het afschaffen van het systeem dat in vaktermen ‘surco’ heet. Daardoor zou een groot aantal adverteerders minder of geen reclame inkopen bij de STER. We hebben nog steeds geen duidelijkheid gekregen over die vraag. En ik herhaal ook de daaraan gekoppelde vraag of een onderzoek naar de wijze waarop mediabureaus werken ook in Nederland zinvol is. In Frankrijk is dat systeem waarbij grote inkoopbureaus forse kortingen weten te bedingen en een deel daarvan weer terugsluizen naar opdrachtgevers verboden. Is dat niet ook in Nederland op zijn plaats?

Het gaat vandaag over de publieke omroep en het belang van een pluriforme en onafhankelijke informatievoorziening. We zijn blij dat ook het kabinet erkent dat de publieke omroep van groot maatschappelijk belang is en onmisbaar is in het brede Nederlandse medialandschap.

Door de technologische ontwikkelingen zijn er steeds meer informatiebronnen beschikbaar. De burger heeft daardoor steeds meer keuze. Vooral jongeren nemen informatie en amusement op een heel andere wijze tot zich dan via de klassieke media, zenders of kranten. Dat heeft grote gevolgen, zoals sterk teruglopende advertentie-inkomsten. Nederland heeft een goed publiek omroepbestel. Maar dat bestel is wel toe aan een grondige modernisering. Ook omdat de financiële basis door structureel en snel dalende STER-inkomsten instabiel geworden is.

De jaren dat de STER-inkomsten boven de 200 miljoen euro lagen, liggen ver achter ons. Ooit waren de STER-inkomsten goed voor pakweg een derde van het totale budget voor de publieke omroep. In 2019 gaat dat naar amper een vijfde van de totale bijdrage voor de landelijke omroep, die in 2019 740 miljoen euro is.

De minister heeft zijn best gedaan om een dreigende bezuiniging van 62 miljoen euro in 2019 af te zwakken door eenmalig 40 miljoen extra uit te trekken voor de NPO, mits de NPO met een serieus toekomstplan op de proppen komt. De minister praat op dit moment nog met marktpartijen en de NPO over ingrijpende veranderingen in het bestel met het doel komend voorjaar een akkoord over een nieuw, toekomstbestendig mediabestel per 2021 te bereiken.

50PLUS wil graag weten hoe het staat met die gesprekken. Een cruciale vraag is wat de rol van de STER-inkomsten als medefinanciering van de publieke omroep moet zijn.

Wat 50PLUS betreft is het tijd om te kiezen voor een publiek bestel zonder reclame, een soort Nederlandse variant van de BBC. Het Verenigd Koninkrijk hecht zoveel belang aan een goed functionerende publieke omroep, dat de financiering er sinds jaar en dag geheel voor rekening van de staat is.

Dat heeft natuurlijk financiële gevolgen. Ik heb de minister eerder gevraagd naar de kosten per hoofd van de bevolking van het publieke bestel in een aantal buurlanden. Daaruit blijkt dat we in Nederland niet voor een dubbeltje, maar wel voor amper een euro per week op de eerste rang zitten.

Wij zijn per hoofd van de bevolking per jaar iets meer dan 52 euro kwijt aan ‘Hilversum’ (52,15 euro, om heel precies te zijn). Vlaanderen geeft bijna 20 procent meer (66,80 euro) uit aan het publieke bestel. In Duitsland heeft men zelfs meer dan het dubbele (110,93) over voor het bestel en het Verenigd Koninkrijk betaalt 112,30 euro per hoofd van de bevolking voor de uitmuntende publieke informatievoorziening van de BBC.

Naar onze overtuiging is het mogelijk de toekomst van de publieke omroep in Nederland te verzekeren zonder dat de kosten gierend uit de hand lopen. Misschien moeten we dan terug van drie naar twee netten. Maar dat moeten dan wel twee netten zijn die kwalitatief hoogwaardige informatie en amusement bieden. Netten waar programma's als Andere Tijden, Tegenlicht en Brandpunt+ maar ook vernieuwende programma’s voor jongere doelgroepen plaats krijgen en houden. Netten ook met een fatsoenlijke dagprogrammering, want die is vooral voor ouderen van levensbelang.

We wachten met belangstelling af waar de minister, de marktpartijen en de NPO mee op de proppen komen.”

© 3 december 2018