Pensioenen worden niet geïndexeerd en er dreigen zelfs kortingen op de pensioenen. Ouderen zien hun koopkracht steeds verder dalen, maar ook werkenden zijn de klos. Pensioenen verdampen als sneeuw voor de zon door lage rente en door de opgelegde rekenrente dreigt het systeem zichzelf op te blazen.

Geld en spaarvarkentje - Foto: Geralt (Pixabay)

Op 22 januari stemde de Tweede Kamer over het wetsvoorstel van Martin van Rooijen van 50PLUS om tijdelijk de discontovoet – de rekenrente voor het berekenen van de pensioenverplichtingen – te verhogen van 1,5 naar 2 procent. Daarmee zouden de mogelijke en nu meer waarschijnlijke kortingen op de pensioenen worden voorkomen. Tijdelijk omdat met een pensioenakkoord en nieuwe regels het systeem en daarmee de regels meer bestendig worden gemaakt. Het pensioen wordt dan minder afhankelijk van de grillen van de huidige gehanteerde rekenrente voor het waarderen van de verplichtingen. Er wordt nu zoveel zekerheid geëist – die er overigens nooit zal zijn – dat het systeem zichzelf opblaast.

De zorgplicht van De Nederlandsche Bank wordt feitelijk een vernielzucht

De coalitie houdt met de regelgeving en de discretionaire bevoegdheid van De Nederlandse Bank de pensioenen in de tang. Onder het mom van zekerheid en prudentie. De overheid bemoeit zich in die zin met de pensioenen – die van de sociale partners en de gepensioneerden zijn – door middel van de Pensioenwet. Zij heeft een zorgplicht naar alle pensioendeelnemers. De vraag is of De Nederlandsche Bank met zijn opdracht aan de fondsen om deze lage rekenrente te hanteren niet tegen de bedoeling van de wetgever in gaat. Want de zorgplicht wordt nu feitelijk een vernielzucht.

De regels kunnen zonder nadelen of meer risico veranderd worden door de wetgever. De te lage rekenrente maakt dat ten opzichte van het grote vermogen van alle pensioenfondsen (ruim 1400 miljard) een veel te hoog bedrag aan verplichtingen moet worden gereserveerd. Daardoor is de dekkingsgraad optisch veel te laag. Bij een beetje stijging van de rente schiet de dekkingsgraad omhoog en kan weer gewoon geïndexeerd worden.

Pensioenopbouwers krijgen geen 70% van het middelloon, maar slechts 50%

Krijgen de pensioenopbouwers wel ‘waar’ voor hun geld in de vorm van een geïndexeerde aanspraak? Op dit moment lopen ze al 20 procent pensioenopbouw mis door de lage rekenrente. Dat wil zeggen: zij krijgen straks geen 70 procent van het middelloon, maar nog maar 50 procent. De werknemers zijn op dat punt dus ook de klos. Bij de komende kortingen als de dekkingsgraad onder de 104,2 procent is, is dat definitief. Dat kan niet meer gerepareerd of ingehaald worden.

Het vermogen ligt als het ware beklemd, zoals professor Jean Frijns het noemt. De deskundigen zijn het erover eens dat de rente voor de premies en de verplichtingen gelijk moeten zijn en dus de verplichtingenrente hoger. Ondertussen bespaart de overheid miljarden op het ABP. De belangen van de werkgever en de BV Nederland lopen hier volstrekt door elkaar. Belangenverstrengeling heet dat. De overheid als werkgever wordt overschaduwd door de belangen van de overheid als BV Nederland. De leraren en politiemensen en miljoenen andere pensioendeelnemers zijn de dupe en betalen letterlijk de rekening via hun te lage pensioen. Terwijl er voor zeventig jaar geïndexeerd pensioen in de fondsen zit. Straks blijft er van de ruim 1400 miljard al 500 miljard onbenut ‘over’, dat niet wordt uitgekeerd aan de huidige pensioendeelnemers. Wie of wat krijgt dat dan?

De pensioenen tot verdienmodel voor de verzekeringsmarkt maken. Riekt dat niet naar chantage?

De uitkomst van de te lage discontovoet van DNB is dat pensioenen minder en minder ‘waard’ worden, verdampen. Zoals ook de deskundigen in de bijzondere zitting op 21 januari voorafgaand aan de stemming zeiden: “Dit is een politieke keuze en geen natuur- of marktverschijnsel”. Er is geld genoeg. Beklemd vermogen, zei Frijns.

De coalitie stemde het wetsvoorstel van 50PLUS weg. “Had u het pensioenakkoord maar niet moeten laten klappen”, zei Rutte eigenlijk. “U moet onze voorwaarden accepteren, anders bloedt u door minder pensioen.”

De coalitie, vooral D66, wil persoonlijke potjes bij verzekeringsmaatschappijen. Dan zijn die gered, maar de pensioendeelnemers betalen meer premie, dure advieskosten – wie kan zelf zo goed beleggen als de pensioenfondsen? – en krijgen straks een veel lagere uitkering. De collectieve pensioenen afbreken en tot verdienmodel maken voor de verzekeringsmarkt. Riekt dit niet naar chantage?

U wordt voor de heilige marktwerking van uw pensioen beroofd door een politieke keuze van de huidige coalitie. Kijken of het nieuwe wetsvoorstel van GroenLinks en 50PLUS om de hersteltermijn voor de pensioenfondsen met twee jaar te verlengen, waardoor acute en definitieve kortingen voorkomen worden, wel een meerderheid in de Tweede Kamer haalt. Maar ook dan wordt u nog steeds elk jaar gekort op de indexering, zowel van uw uitkering als van de opbouw van uw pensioen.

Wilma Berkhout

Wilma Berkhout is oud-belastinginspecteur, verbonden aan KBO-Brabant en bestuurslid van PVGE, de ouderenbond van ex-Philips-werknemers 

Initiatiefwet 50PLUS rekenrente pensioenen 
50PLUS streed ruim een jaar voor een initiatiefwetsvoorstel om een tijdelijke bodem van 2 procent te leggen in de rekenrente waarmee pensioenfondsen moeten rekenen. Het wetsvoorstel had pensioenkortingen kunnen voorkomen. Op 22 januari werd het voorstel in de Tweede Kamer weggestemd door VVD, PvdA, CDA, D66, GroenLinks, ChristenUnie, SGP en Partij van de Dieren (zie stemmingsuitslag).

Lees ook:

Het gaat al lang niet meer om de burgers
Overheid haalt geld weg uit pensioenfondsen

© 29 januari 2019