Opiniestuk

Wat gaat de opwarming van de aarde ons in de toekomst brengen?

Het is lastig een goede profeet van de toekomst te zijn aangezien de aarde grotendeels toch haar eigen weg gaat. We hebben nou eenmaal te maken met ijstijden, natte en droge periodes en klimaatverschuivingen, mede doordat de aardas verschuift en ook de zonneactiviteit een niet te onderschatten rol speelt. De opwarming van de aarde komt dus niet uitsluitend door de toename van CO2.
Er is echter wel één opvallend verschil ten opzichte van de gangbare aanname dat het verleden een belangrijk kompas is voor de toekomst: de bevolking is extreem gaan groeien. Een groei van 1 naar 7 miljard vond plaats in de 19de en 20ste eeuw. In de 21ste eeuw komen er nog eens 3 miljard bewoners bij. Welke consequenties deze groei in relatie tot de aarde heeft is ongekend. Wél weten we dat de aarde niet uitdijt.

 

Van wat de aarde ons geeft hadden mensen de laatste eeuwen minder nodig. Er was altijd een soort van natuurlijk evenwicht. In absolute zin bleef de uitstoot van broeikasgassen nog steeds binnen de perken van wat de aarde kon verstouwen. We moeten ons afvragen of we het kritieke stadium langzamerhand niet aan het passeren zijn. Over enkele jaren wordt de aarde bevolkt door 8 miljard mensen, die alle deelnemen aan de kringloop. Veel extra huizen om te verwarmen, veel extra warm water en elektriciteit die moet worden opgehoest. Tot-nog-toe zijn deze behoeftes praktisch allemaal voortgebracht door de fossiele industrie. De massaconsumptie (én de industrie) zal ook in die stijging meegaan. Ieder mens beseft dat de fossiele brandstoffen eindig zijn en we over goede alternatieven moeten nadenken.

De hoeveelheid CO2 is de afgelopen 150 jaar behoorlijk toegenomen. De energiesector is verantwoordelijk voor een fors aandeel (opwekken elektriciteit, energie-slurpers als vliegtuigen, de scheepvaart en auto’s zijn daarvan enkele voorbeelden).
De boom- en gewas-populatie die CO2 omzetten naar zuurstof kan dit proces nauwelijks bijbenen. Eind jaren tachtig verdween er per jaar 21.500 km 2 regenwoud. En elk jaar opnieuw verdwijnt bijna 7,9 miljoen hectare natuurlijk bos; ruim twee keer heel Nederland.
Broeikasgassen zorgen ervoor dat warmte wordt vastgehouden en daardoor stijgt de temperatuur op aarde. Zonder broeikasgassen zou de aarde ijskoud zijn, maar met teveel broeikasgassen warmt de aarde op. Sinds 1880 is de temperatuur op aarde ongeveer 0,85 °C gestegen. Dat lijkt niet veel, en een natuurlijke reden kan daar ook aan ten grondslag liggen, maar zodra de temperatuur op aarde blijft stijgen, heeft dat ooit gevolgen voor de mens en zijn leefomgeving.
De zeespiegel stijgt door smelt-ijs, en bekend is dat water uitzet naarmate het warmer wordt. Zo is het zeer waarschijnlijk dat we dan te maken krijgen met langere periodes van extreme neerslag, afgewisseld met periodes van hitte en droogte. We weten intussen welke rampzalige gevolgen dit van tijd tot tijd met zich mee kan brengen. Niet voor niets verhoogt Nederland haar dijken.
Er is nog een andere ontwikkeling die zorgelijk is: doordat de noordelijke ijskappen smelten (deels geldt dit ook voor de Alpengebieden en de Himalaya) en de aarde opwarmt, dreigt het permafrost (de permanent bevroren grondlaag) te smelten. In die bevroren ondergrond zitten grote hoeveelheden organische materialen die tijdens het smelten gaan rotten, waardoor methaan en CO2 in onze atmosfeer komen. Ook de bodem zelf kan door ontdooiing instabiel worden. Methaan is overigens een nog veel sterker broeikasgas dan CO2.

Krachtige, maar betaalbare maatregelen kunnen niet uitblijven om onder die anderhalve graad, desnoods twee graden opwarming te blijven. Persoonlijk ben ik een voorstander van de terugbrenging van de veestapel, (veel) meer bomen en groen en overgaan op een circulaire economie via b.v. zonne-energie. Ontwikkelingen in de waterstofproductie juich ik toe! De burger en met name mensen die van een laag inkomen moeten rondkomen, dienen bij de verduurzaming van hun woning flink te worden gecompenseerd. Dat geldt ook voor huurders.

Dinah Hagedoorn, voor 50PLUS Groningen.