Het armoede- en schuldenbeleid van het kabinet schiet in de praktijk ernstig tekort.

Geen geld - Foto: Pixabay

Het armoede- en schuldenbeleid van het kabinet vertoont op papier ambitie, maar zal belangrijk tekort blijven schieten zolang maatregelen zoals het Wetsvoorstel vereenvoudiging beslagvrije voet en verbreding van het beslagregister op zich laten wachten. Dat stelde Corrie van Brenk van 50PLUS in een algemeen overleg met staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken en werkgelegenheid).

Tussen wal en schip

Corrie vraagt daarnaast aandacht voor de vele ouderen die van AOW alléén moet leven of van AOW met een te verwaarlozen aanvullend pensioentje. “Deze groep ouderen valt tussen de wal en het schip. Ze zijn te goed voor het verpleeghuis, maar kunnen niet meer zelfstandig blijven wonen. Vergeleken met mensen die vroeger naar het bejaardenhuis verhuisden, zijn ze financieel veel slechter af. Feitelijk leven deze mensen door hun relatief hoge uitgaven voor wonen en zorg tot hun dood onder de bijstandsgrens.” Corrie van Brenk heeft het kabinet gevraagd om concrete maatregelen voor deze vergeten groep die té vaak in stilte armoede lijdt.

Kwetsbare groep

Voor de groep 55-jarigen tot de pensioenleeftijd is de kans op armoede ook relatief groot. 50PLUS vraagt gerichte maatregelen om ook deze groep tegemoet te komen, bijvoorbeeld via gemeentelijk beleid. Er moet een goed sociaal vangnet blijven voor deze kwetsbare groep!

Onwillige schuldeiser

50PLUS wil dat er een einde komt aan de praktijk dat een enkele onwillige schuldeiser een schuldsaneringstraject kan blokkeren. Ook roept de fractie op tot het zoveel mogelijk voorkomen van zeer ingrijpende huisuitzettingen.

Sociaal minimum

Tot slot vraagt 50PLUS aandacht voor het feit dat mensen die leven op het  ‘sociaal minimum’ of leven van een minimumloon, tóch – ook al hebben zij werk -  in armoede en schulden kunnen raken. Dit roept vragen op over de toereikendheid van het sociaal minimum. Het kabinet moet daar goed naar gaan kijken en passende maatregelen nemen.    


Lees hier de volledige bijdrage van Corrie van Brenk in het algemeen overleg over armoede en schulden met staatssecretaris Tamara van Ark (SZW):

“Steeds meer ouderen die moeten rondkomen van alléén een AOW-uitkering komen in ernstige financiële problemen als ze niet meer thuis kunnen blijven wonen en naar een woon-zorg complex moeten verhuizen. Na het betalen van alle vaste lasten blijft er onvoldoende over om fatsoenlijk van te kunnen eten. Dat verzint 50PLUS niet maar dat horen wij van cliëntondersteuners die bij deze ouderen over de vloer komen.

Deze groep ouderen valt tussen de wal en het schip. Ze zijn te goed voor het verpleeghuis, maar kunnen niet meer zelfstandig blijven wonen. Ze worden door de gemeente gedwongen te verhuizen naar relatief dure aangepaste woningen of naar woon-zorgcentra. Vergeleken met mensen die vroeger naar het bejaardenhuis, dat onder de AWBZ viel, verhuisden, zijn ze financieel veel slechter af. Feitelijk leven deze mensen door hun relatief hoge uitgaven voor wonen en zorgen tot hun dood onder de bijstandsgrens. Het eten in een zorgcomplex van 8 euro per maaltijd is onbetaalbaar. Dat is natuurlijk onaanvaardbaar. De bijzondere bijstand vergoedt dit bedrag bij lange na niet. Wat kan de staatssecretaris voor deze groep die lijdt in stilte betekenen? Was ze op de hoogte van deze problematiek? Is er een beeld om hoeveel mensen het hier landelijk gaat ? Heel veel mensen moeten alleen of praktisch alleen leven van AOW.

Voorzitter, er is géén volwassen leeftijdsgroep waarin het risico op armoede zo groot is, als de categorie 55-jarigen tot de pensioenleeftijd. Veel arbeidsongeschiktheid, langdurige werkloosheid en het vaker en langer moeten leven van een uitkering zijn oorzaken. De drastisch verlaagde ontslagvergoeding  zal daar nog een forse klap bovenop geven, met dank aan dit kabinet. Dat geldt óók voor de kostendelersnorm, de mantelzorgboete, die mensen met onvolledige AOW-opbouw nog steeds hard raakt, en de kans op armoede voor deze kwetsbare groep vergroot. 50PLUS zegt: schaf die kostendelersnorm ook voor onvolledige AOW af! Maak extra middelen vrij voor armoedebestrijding op lokaal niveau, en stimuleer dat die daadwerkelijk ingezet worden, óók voor 55-plussers die niet rond kunnen komen.

50PLUS is blij met het Actieplan Brede Schulden  -  een stap vooruit -  maar bezorgd over de vertraging die optreedt op cruciale punten van het dossier. Júist de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet en verbreding van het beslagregister  zijn hoekstenen in het beleid, en lopen nu flinke vertraging op. Mensen mogen daar gewoon niet de dupe van worden!  De gisteren gepresenteerde tussenmaatregelen  kunnen de nood deels lenigen, maar uitvoerbaarheid en het deels onzekere tijdpad overtuigen ons niet. Graag een uitvoerige toelichting.

Wij vragen de staatssecretaris het goede initiatief van de grote steden om kwijtscheldingsnormen iets te verruimen en mensen die het krap hebben een kleine buffer te gunnen, krachtig te ondersteunen. Gaat zij dit doen samen met haar collega van binnenlandse zaken? Graag een toezegging.  

De bijzondere incassobevoegdheid  van het rijk: belangrijk is tijdig persoonlijk contact met de burger, en samenwerking tussen de bij incasso betrokken (rijks)organisaties en goede informatie-uitwisseling. Ook clustering van Rijksincasso kan goed  bijdragen aan de mogelijkheid om schulden op sociale wijze af te wikkelen. Welke concrete stappen gaat de staatssecretaris nu nemen? Wij zijn ook benieuwd naar de desbetreffende onderzoek Algemene Rekenkamer. 50PLUS zegt verder: Zorg voor inbedding van het door de nationale Ombudsman voorgestelde ‘behoorlijkheidskader’  in de brede schuldenaanpak! Pak de concrete aanbevelingen van de Ombudsman op!

Wij steunen verder voluit de oproep van de Ombudsman om landelijk vast te stellen op welk minimaal aanbod van schuldhulpverlening iedere Nederlander  aanspraak kan maken. Wij vinden dat cruciaal.

Structureel onwillige schuldeisers vormen een ernstige belemmering voor een voorspoedig schuldhulpverleningstraject. Wij begrijpen van de staatssecretaris dat er zekere bezwaren kleven aan een ‘omgekeerde bewijslast’ , omdat die ook schuldeisers raakt die gewoon redelijkerwijs niet kunnen instemmen. Maar er moet nu wél wat gebeuren. Een maximale reactietermijn voor een buitengerechtelijke schuldregeling kan helpen, inzet van bestaande instrumenten ook, maar dat zal vrezen wij niet voldoende zijn.  Nogmaals doen wij een beroep op de staatssecretaris om de omgekeerde bewijslast in te voeren. Als ¾ van de schuldeisers meewerken, zou dat toch voldoende moeten zijn. Graag een reactie.

Uithuiszettingen storten mensen diep in ellende. Utrecht heeft als praktische aanpak, dat bij de tweede maand huurachterstand er een huisbezoek volgt samen met de consulent van het wijkteam om direct de problemen te kunnen aanpakken. Hoe is dit landelijk geregeld, hoeveel uithuiszettingen zijn er landelijk en hadden die niet voorkomen kunnen worden door eerdere effectieve interventie? Wilt u dat stimuleren?

Tot slot een voor 50PLUS belangrijk, heikel punt: Hóe kunnen wij het stelsel van generieke en lokale minimaregelingen verbeteren, en zorgen voor een behoorlijk sociaal minimum voor iedereen? Iedereen zou erop vooruit gaan, maar de praktijk is wel anders. Als wij het sociaal minimum en het systeem van minimaregelingen en toeslagen niet snel aanpassen zullen mensen verder wegzakken in schulden en armoede. Het antwoord op vragen van collega Jasper van Dijk over ‘armoede en achterblijvende bevredigt ons geenszins. Wij zien uit naar de fundamentele discussie in deze Kamer over dit onderwerp aan de hand van de gisteren ingediende initiatief-nota van collega Jasper van Dijk! U weet dat 50PLUS in haar tegenbegroting het minimum met 3% wilde verhogen, dus in lijn met dit voorstel.”

© 14 februari 2019