De zwakke plekken in ons systeem van voedselveiligheid moeten worden aangepakt en geborgd.

Eieren - Foto: monicore (Pixabay)

Halverwege 2017 blokkeerde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) pluimveebedrijven omdat in hun eieren de verboden stof fipronil werd aangetroffen. De fipronilcrisis was geboren: kippeneieren en daarvan gemaakte producten in 45 landen bleken het voor de mens schadelijke insecticide fipronil te bevatten. De fipronilcrisis in 2017 legde genadeloos de lacunes in de Nederlandse voedselveiligheid bloot. “Ontoereikende procedures, miscommunicatie en een onder-bemenste toezichthouder”, somde Kamerlid Corrie van Brenk de zwakke plekken in ons systeem van voedselveiligheid op. “We moeten toe naar een veilig, houdbaar en degelijk systeem.” •


De volledige inbreng van Corrie van Brenk bij het debat over het rapport over de fipronilcrisis met minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en minister Bruins van Medische Zorg: 

“De fipronilcrisis was exemplarisch voor wat er allemaal verkeerd kan gaan bij een incident in de voedselveiligheid. De toezichthouder had geen crisisplan voor dergelijke incidenten. De toezichthouder heeft te weinig tijd. De toezichthouder heeft een haperend ICT-systeem. De sector die lang niet altijd goed op de hoogte was van protocollen en de gewenste gang van zaken. Slechte communicatie; onderling en naar de media. En dus het publiek. Zo kan ik nog wel even doorgaan.

Terecht dus dat de regering dit uitgebreid heeft laten onderzoeken, met dank aan mw. Sorgdrager en haar commissie. De vraag is: hoe nu verder? Met alle aanbevelingen, aanvullende onderzoeken, actieplannen: gaan we het zo redden?

De NVWA komt niet ongeschonden uit de analyse. Het schortte zoals gezegd aan toezicht, handhaving, middelen… waaraan eigenlijk niet? Begrijp me niet verkeerd, de goede wil en de inzet van de betrokken medewerkers trek ik niet in twijfel. Niets zo frustrerend als je werk moeten doen zonder de juiste middelen, ondersteuning en te weinig collega’s.

Aan de ministers hier vraag ik: het is al langer duidelijk dat het schort aan de capaciteit bij het NVWA. Er zijn extra middelen toegezegd voor de komende jaren, maar ook weer niet zoveel dat ik helemaal gerust ben dat dat probleem zal worden opgelost. Kunt u mij overtuigen dat dit wel het geval is?

De commissie heeft geconstateerd dat de NVWA als toezichthouder niet goed voorbereid was op een voedselveiligheidsincident of -crisis. De NVWA beschikte lang niet over een handboek voor voedselveiligheidsincidenten of -crises. In de schriftelijke vragenronde bleek dat die uiteindelijk afgelopen juni pas is vastgesteld. Dat is natuurlijk raar. Het is ook raar dat we kennelijk maar één crisis tegelijk aankunnen. Tijdens de fipronilcrisis was er geen tijd voor de giftige gojibessen, die maandenlang op de plank lagen. Dat is natuurlijk ook riskant. Voorzien de ministers dat dit niet meer gaat voorkomen?

We willen immers niet nóg een fipronilcrisis. De minister van LNV stelt op de website van de Rijksoverheid: ‘De aanpak met de eierketen verdient navolging. Vanuit de ministeries zullen wij alle dierlijke en plantaardige sectoren vragen het voorbeeld van de eiersector te volgen en de borging van de voedselveiligheid in hun sectoren te toetsen en zo nodig aan te scherpen’.

Dat is heel mooi, maar hoe gaan we dit borgen? En monitoren? Hoe zorgen we ervoor dat gevoelige sectoren slagvaardig zijn, en dat alles in het werk gesteld wordt om een crisis te voorkomen? Of het hoofd te bieden? Met andere woorden: hoe staat het met het overleg met de dierlijke en plantaardige sectoren? Welke start is er gemaakt? Worden deze sectoren al op hun huid gezeten door het ministerie?

Hoe verloopt de afstemming van de crisishandboeken? Wanneer volgt de crisisoefening? En hoe staat het met de afstemming op Europees niveau?

Goed dat de minister aangeeft de 7 aanbevelingen van het rapport Samen verantwoordelijk in de keten over te nemen. Maar wanneer is dat gerealiseerd? Wie is verantwoordelijk voor de implementatie? Wie rapporteert terug over de realisatie en in welke vorm?

Alles bij elkaar genomen: het gaat hier om meer dan de eiercrisis. Het gaat om het systeem. Dat is wel duidelijk. De OVV (!) komt hier zelfs met aanbevelingen over. Het streven moet niet zijn dat we het systeem van voedselveiligheid oplappen. Het streven moet zijn dat we de voedselveiligheid borgen. Aan de voorkant, aan de achterkant én binnen de sectoren. Een cultuuromslag is nodig. Alleen dan gaat het lukken.”

© 7 maart 2019