Bij diverse gemeentehuizen in heel Nederland kon je de afgelopen dagen mensen aantreffen die willekeurige bezoekers aanklampen met de vraag of ze een ondersteuningsverklaring wilden tekenen. Wat was er aan de hand?
Om volwaardig mee te kunnen doen aan de Tweede Kamerverkiezingen op 12 september moeten nieuwe partijen in elke kieskring minimaal 30 handtekeningen aanleveren van mensen die ermee instemmen dat de nieuwe partij mee gaat doen. Ondertekenaars verklaren niet dat ze lid zijn van een politieke partij, ze verklaren zelfs niet dat ze op een politieke partij gaan stemmen, ze verklaren alleen dat ze de kandidatenlijst ondersteunen.


Bestaande politieke partijen hoeven niets te doen, die mogen zonder meer meedoen, maar nieuwe partijen dienen deze ingewikkelde exercitie uiterst nauwkeurig uit te voeren. Lukt dat niet, dan doen ze in bepaalde districten niet mee (en dat kost stemmen), ze krijgen een lager lijstnummer, kunnen geen lijstverbinding aangaan en krijgen minder zendtijd bestemd voor politieke partijen. “Allemaal zinloze regeltjes die kennlijk maar één doel dienen: zoveel mogelijk nieuwe partijen buiten de deur houden”, zo zegt Henk Krol, lijsttrekker van 50PLUS.


Afgelopen dinsdag was de eerste dag waarop dit kon, komende maandag is alweer de laatste dag. “Het is belachelijk dat dit niet al meteen kon toen bekend werd welke partijen mee willen doen”, aldus Henk Krol.


“En dan wat je allemaal tegenkomt. De openingstijden van de diverse gemeentehuizen is overal anders. De handtekening mag niet al thuis op het formulier worden gezet, dat mag pas in aanwezigheid van een daartoe aangewezen ambtenaar.”


Helemaal triest was de situatie in Tilburg en Rotterdam. In Tilburg was het gemeentehuis vanwege de kermis nauwelijks bereikbaar, zeker niet voor ouderen die over attracties en hindernissen heen moesten klauteren om bij de burgerlijke stand te kunnen komen.

Een van hen was de vader van Henk Krol die zijn zoon vanzelfsprekend wilde steunen. Max Krol (89): “Het was alsof ik een marathon moest afleggen. De dichtstbijzijndste plek om de auto te parkeren was bij de stadsschouwburg. Daarvandaan was het nog een hele tippel om er te komen. Op de heenweg werd ik geholpen door een lieve verzorgster, Marijke, en op de terugweg mocht ik van een vriendelijke ambtenaar voor het eerst in mijn leven een rolstoel lenen.”


In Rotterdam bleek het stadhuis een onneembare vesting omdat de omgeving vanwege het Zomercarnaval was afgezet met hekken. Veel sympathisanten van 50PLUS moesten vaststellen dat ze met de auto of met het openbaar vervoer niet dicht genoeg bij het loket konden komen.


Den Haag had weer een heel andere hindernis. Daar werd door het hoofd van de afdeling burgerzaken verzekerd dat iedereen ook terecht zou kunnen bij de stadsdeelkantoren. De op die plekken werkende ambtenaren wisten echter van niets. Gevolg: heel wat leden keerden onverrichterzake naar huis terug.


“Tot zover enkele problemen voor de bekende 19 kieskringen in Nederland. Maar naast Groningen, Leeuwarden, Assen, Zwolle, Lelystad, Nijmegen, Arnhem, Utrecht, Amsterdam, Haarlem, Den Helder, Den Haag, Rotterdam, Dordrecht, Leiden, Middelburg, Tilburg, Den Bosch en Maastricht hebben we dit keer voor het eerst ook de kieskring Bonaire.

Voor de zittende politieke partijen heeft dat geen enkele consequentie. Maar nieuwe partijen moeten ook op Bonaire minimaal 30 handtekeningen zien in te zamelen. Zie dat daar maar eens voor elkaar te krijgen. En de ambtenaren daar bleken aanvankelijk compleet onwetend. Ze wisten niet wat ze aan moesten met het H4-formulier waarop sprake is van een ‘burgemeester’ in plaats van een gezaghebber. Ook dachten ze dat ze formulieren moesten innemen, terwijl elders de lijsten alleen maar werden afgestempeld en weer werden teruggegeven, zodat ze zo snel mogelijk ingeleverd konden worden bij de kiesraad in Den Haag.”


Voor de mensen op het partijbureau van 50PLUS was het een zenuwslopende week. Ook de komende dagen worden nog heel spannend totdat bekend wordt of het Kiesbureau alle getekende en afgestempelde formulieren daadwerkelijk goed zal keuren.


Henk Krol: “Als we in de Kamer zitten zal 50PLUS met voorstellen komen om deze belachelijke idiote procedure te moderniseren. Waarom kan dit niet via een digitaal formulier of worden partijen die minimaal duizend leden hebben - en daarmee hun bestaansrecht hebben bewezen - niet vrijgesteld? Wat heeft het voor zin als je - zoals enkele partijen dat deden - studenten van een uitzendbureau kunt inschakelen om voorbijgangers in de buurt van gemeentehuizen te ronselen?”

In de loop van donderdag zal bekend worden welke partijen voor deze operatie zijn geslaagd en welke niet.