Nagel mei 2015.jpg1

 

De betrokkenheid van de burger bij de besluitvorming moet groter worden. De Eerste Kamer moet worden opgeheven of moet rechtstreeks door de kiezer worden gekozen zolang deze nog bestaat. De verkiezingen voor de Tweede Kamer en de Senaat moeten op hetzelfde moment zijn.

 

Deze punten bracht 50PLUS-Eerste Kamerlid Jan Nagel in tijdens een debat op 3 november over de vraag of er mogelijk een staatscommissie Bezinning parlementair stelsel moet komen.

 

Jan Nagel gaf ook aan dat 50PLUS vindt dat het veel zal uitmaken als de politieke partijen minder verdeeld en vooral minder star zouden reageren op een aantal praktische zaken. Er zitten veel partijen in het parlement, de versplintering is groot. Volgens 50PLUS kan het afsplitsen worden ontmoedigd en kan een kiesdrempel worden ingevoerd. 50PLUS heeft in haar programma een 3% -grens staan. Nagel herinnerde eraan, dat in 1952 de motie-Donker en in 1962 de motie-Beernink tot verhoging van de kiesdrempel werden aangenomen maar vervolgens niet werden uitgevoerd.

 

Ook kan volgens 50PLUS de Eerste Kamer worden opgeheven of, zolang deze nog bestaat, rechtstreeks door de kiezer worden samengesteld. Jan Nagel sprak kritisch: “Laten politici behalve wat minder star ook wat flinker zijn. In de Eerste Kamer stemden in 2013 VVD, PvdA, SP en GroenLinks tegen een motie om de Eerste Kamer rechtstreeks te kiezen. Kort daarna hield NRC Handelsblad een enquête over dit onderwerp. Toen bleken opeens senatoren uit deze vier genoemde partijen voor te zijn maar ze wilden alleen hun mening anoniem geven, aldus NRC Handelsblad.”

 

De senator van 50PLUS wees erop, dat de kiezer vroeger nogal partijtrouw was, maar dat de nieuwe generaties die het verzuilde tijdperk niet meer meegemaakt hebben, vaker en sneller hun stem veranderen. Volgens Nagel zal dat ook in de toekomst leiden tot grote verschillen in de samenstelling van beide Kamers. Naar zijn overtuiging is dat echt effectief op te lossen door de verkiezingen gelijktijdig te houden. “Dat is geen vreemd idee, het stond al in het PvdA-rapport Het Nederlandse parlementaire stelsel van de commissie Burger dat in mei 1967 verscheen. Het rapport is zeker in de huidige politieke situatie zeer interessant”, bracht Jan Nagel naar voren.

 

De gedachte van een mogelijke staatscommissie Bezinning parlementair stelsel is afkomstig van de VVD. 50PLUS vraagt zich af of er inmiddels niet al te veel commissies zijn geweest die alle mogelijke veranderingen hebben bestudeerd en van aanbevelingen hebben voorzien.

 

In dat kader zei Jan Nagel: “De kiezers mogen in de regel slechts éénmaal in de vier jaar een stem uitbrengen en moeten dan maar afwachten wat de partijen waarop ze gestemd hebben met de aan de partijen afgestane macht gaan doen. De huidige coalitie van VVD en PvdA is een schoolvoorbeeld van wat de VVD- en PvdA-kiezers niet hebben gewild. In deze moderne tijd zijn er nieuwe middelen om de kiezer er vaker en nadrukkelijker bij te betrekken. 50PLUS is een groot voorstander van de directe democratie en heeft dat ook in het partijprogramma staan.”

 

De senator van 50PLUS stelde ook dat bij de vorming van het kabinet Rutte II de VVD en de PvdA vergaten dat een meerderheid in de Eerste Kamer noodzakelijk zou zijn om met daadkracht te kunnen regeren.

 

“Juist als men wil dat de Eerste Kamerfracties geen eigen politieke rol gaan spelen, moet men blij zijn als men overeenkomstig de Tweede Kamerfracties stemt. Daarmee wordt het primaat van de direct gekozen volksvertegenwoordiging nog eens bevestigd. Maar de VVD draaide het om. Fractieleider Halbe Zijlstra in de Tweede Kamer sprak in een Telegraafinterview over een onbestuurbare situatie en vond dat de Eerste Kamer moest worden afgeschaft als ze het kabinet zou dwarsbomen. De veelal door mij gewaardeerde VVD-senator de Grave sloot zich daarbij aan en verklaarde dat niet eerder het kabinet op zo’n grote schaal het regeren onmogelijk werd gemaakt. En passant werd door beide VVD-coryfeeën vergeten dat het juist de VVD-fractie in de Senaat was die bij monde van Loek Hermans een kabinetsbesluit over een inkomensafhankelijke zorgpremie blokkeerde. Uiteraard trekken wij de goede intentie tot dit debat niet in twijfel, maar deze gebeurtenissen vergeten wij evenmin”, sprak Jan Nagel.

 

Politieke verdeeldheid en politieke starheid zijn volgens 50PLUS de oorzaak dat ons parlementair stelsel op een aantal punten slecht functioneert. Een nieuwe staatscommissie zal, als zij al met aanbevelingen komt waarvoor de gewenste parlementaire meerderheid bestaat, de nodige tijd vergen en als het tot grondwetswijzigingen moet leiden, dan moet al snel aan een periode van 6 tot 8 jaar worden gedacht. De kans dat het politieke landschap dan grondig is veranderd is zeker niet denkbeeldig, meent 50PLUS.

 

Senator Nagel sprak de hoop uit dat het debat over een nieuwe staatscommissie één ding in elk geval zal opleveren: de grotere betrokkenheid van de burger bij de besluitvorming. De nieuwe digitale democratie kan volgens hem veel betekenen voor het Nederlandse parlement als het gaat om de kiezers te consulteren en te laten meebeslissen. 50PLUS is daar een groot voorstander van. Het burgerinitiatief doorbreekt het monopolie op wetgeving van regering en parlement en kan de veel te grote kloof die er tussen de burgers en Den Haag is ontstaan verkleinen.

 

Naar de mening van 50PLUS zou dit een centraal thema voor een eventuele nieuwe staatscommissie moeten worden, waarbij nadrukkelijk gekeken moet worden naar landen die bij Nederland vergeleken voorop lopen. Alsook naar de mogelijkheden die zich op korte termijn verder uitbreiden.

 

Jan Nagel hierover: “We dienen inderdaad nieuwe formules te zoeken waardoor de burgers, en dan bedoelen we alle burgers, zich vaker en directer kunnen uitspreken over zaken die hun toekomst bepalen. Wij menen dat dit ook voor de lagere overheden moet gelden. De parlementaire democratie kan zijn grote voordeel er mee doen als de burgers  veel meer betrokken zijn dankzij de digitale mogelijkheden die er zijn. In dit opzicht kan een nieuwe staatscommissie inderdaad nieuwe inzichten een ruime kans geven. 50PLUS zou dit toejuichen.”